Landschapsromantiek

Er bestaat behalve een lees- en een schrijfcarrière ook zoiets als een schrijverscarrière: het verloop van je waardering voor een schrijver. Vestdijk las ik bijvoorbeeld drie keer. De eerste keer toen ik zag dat mijn moeder hem las, ik was toen een jaar of zestien. Ik begreep weinig tot niets van hem maar las vrijwel alles. Alsof het _Arendsoog-_boeken waren, die ik overigens ook toen nog graag las. De tweede keer toen ik Nederlands studeerde, er nog steeds weinig van snapte maar wel vermoedde hoe sterk zijn werk gevoed werd door, ook nu nog weinig opgemerkte, magische rituelen en emotionele onderlagen. De derde keer las ik hem de rest van mijn leven, ik moet en zal snappen hoe Vestdijk magie en emotie in zijn boeken liet fluisteren en vaak ook schreeuwen. Natuurlijk, in het openbaar verloochen ik hem vaak genoeg omdat het zo raar staat altijd weer over hem te beginnen, maar ik weet dat het allemaal onzin is, zo goed en mooi en ontroerend en tragisch en vrolijk als hij was er in Nederland niemand. Schrijf het allemaal maar rustig op je buik.

Jean Jacques Rousseau is een ander voorbeeld. Ik las heel vroeg Emile en Le Contrat Social, vooral Emile vond ik belachelijk, al durfde ik dat niet hardop te zeggen. We vonden Rousseau destijds naïef, ander woord voor dom. Rousseau was dus een vergissing waar eigenaardig genoeg iedereen altijd over door bleef praten. Op een dag las ik een Engelse vertaling van Confessions. In één klap van al mijn oordelen over Rousseau genezen. Er maakte zich een ongehoorde energie van me meester die ervoor zorgde dat ik binnen vier jaar vier romans schreef die nog gepubliceerd werden ook en dat ik nog steeds doorschrijf, zij het in een iets rustiger tempo. Rousseau sloeg genadeloos toe, wat is het toch een lul, want ik haat hem natuurlijk ook. Als Rousseau mijn boeken vanuit de Rousseau-hemel niet goedkeurt, is het niet goed, kan ik beter opnieuw beginnen. Het is moeilijk uit te leggen. Lees de eerste acht delen van Confessions (mooi vertaald als Bekentenissen) en als je het dan nog niet snapt ben je gek. Dit zijn geen bekentenissen maar leugens, dit zijn geen dromen maar rationalisaties, dit is geen naverteld leven, maar een gedroomd leven. Exhibitionisme, warhoofderij, kleine misdaad, voyeurisme, vrolijke lulkoek, landschapsromantiek, seksuele strapatsen, gelijkhebberij, huilbuien, sentimentalisme, driehoeksseks. Lees en huiver en droom. En ga zo snel mogelijk zelf schrijven.