Fotografie: Rein Jelle Terpstra

Langs het spoor

Annie Ingram, Elkton (MD), 8 juni 1968, uit Robert F. Kennedy Funeral Train: The People’s View van Rein Jelle Terpstra (2014-2018) © Courtesy Melinda Watson

In de nacht van 4 op 5 juni 1968 werd senator en presidentskandidaat Robert F. Kennedy in Hotel Ambassador in Los Angeles neergeschoten. Een dag later overleed hij. Op 8 juni, na een herdenkingsdienst in Saint Patrick’s Cathedral in New York, werd zijn lichaam per spoor vervoerd naar Washington D.C., waar hij op Arlington naast zijn broer John ten grave zou dalen.

In Robert F. Kennedy Funeral Train: The People’s View noemt de Nederlandse fotograaf Rein Jelle Terpstra de keuze voor de trein als vervoersmiddel naast een verwijzing naar Abraham Lincolns rouwtrein vooral ook een welbewuste poging een indruk te creëren in het collectieve geheugen.

Fotograaf Paul Fusco was namens het tijdschrift Look aan boord geklommen. Tijdens de rit maakte hij bijna duizend foto’s van de mensen die zich langs de route hadden verzameld om weer een Kennedy de laatste eer te bewijzen. Twee zwart-witfoto’s drukte het blad uiteindelijk af. Maar toen veertig jaar daarna eerst een tentoonstelling van een selectie van Fusco’s kleurenfoto’s werd ingericht – prachtige, warme diabeelden van een acht uur durend betekenisvol moment – en er vervolgens een boek verscheen, maakte het werk een onuitwisbare indruk.

Terpstra heeft tien beelden van Fusco opgenomen in zijn eigen tentoonstelling in het Nederlands Fotomuseum. ‘The People’s View‘ is een antwoord op de vraag die Fusco’s foto’s onwillekeurig opwerpen: waar keken al die mensen naar? Terpstra ging op zoek naar wat die mensen langs het spoor die dag zagen, wat ze vastlegden en wat ze zich soms ook nu nog als de dag van gisteren herinneren. Zoals Fusco fotografeerde wat er die dag gebeurde, zo zocht Terpstra naar de vorm die de indruk in het collectieve geheugen had aangenomen. Archieven en bibliotheken bleken geen verzamelingen te hebben aangelegd en dus was hij aangewezen op veldwerk. Probeer ze maar eens te vinden: de mensen die een halve eeuw eerder een kort moment hun huis of werkplek hadden verlaten om een passerende trein te groeten. Terpstra plaatste oproepen in lokale kranten en vroeg overal rond. Zo legde hij een collectie van amateurfoto’s en videobeelden aan die tegelijk bescheiden van toon en omvang en indrukwekkend van aard is.

Sommige foto’s zijn mooi, maar de indruk die het project maakt lijkt eerder samen te hangen met de wijze waarop de beelden onderdeel zijn van een historisch moment dat groter is dan alleen de moord op Kennedy. Met de uitzichtloosheid van de Vietnamoorlog. Met de dood van Martin Luther King en de rellen die erop volgden. Met hoe al die mensen naar het spoor trokken omdat dat het enige was wat ze konden doen. Met hoe ze foto’s maakten omdat het moment daar om leek te vragen. Foto’s om een herinnering te stutten. Nu zijn ze even aan kasten en lades en de vergetelheid onttrokken – maar daarmee dient zich ook het besef aan dat de mensen die het zich daadwerkelijk herinneren, vijftig jaar later, onherroepelijk op weg naar de uitgang zijn. Weldra is er niemand meer die nog weet hoe de remmen van de trein piepten, hoe de bloemen langs het spoor geurden. Straks hebben we alleen de foto’s nog.


T/m 12 mei te zien in het Nederlands Fotomuseum, Rotterdam, nederlandsfotomuseum.nl