Lazer op, kind

Gré Roodbeen van de boekhandel in Nijkerk vindt het een ‘prima boek voor een zéér groot publiek!’ en Irma Kroonen te Sittard ziet er zelfs een ‘gegarandeerde bestseller’ in. Kortom: dit boek moet ons met vereende krachten door de strot worden geduwd.

In eendrachtige samenwerking pluggen uitgeverij De Boekerij en de gezamenlijke boekhandels de roman Lazaruskind van Robert Mawson. Niet omdat het zo'n goed boek is, maar omdat iemand afgelopen jaar op de Buchmesse in Frankfurt vele tonnen heeft betaald voor de Nederlandse rechten.
Lazaruskind is een typisch voorbeeld van boeken waar er steeds meer van komen: niet een geschrift gemaakt door een schrijver voor een lezer, maar een product gemaakt door managers, gekozen door conglomeraten van boekhandels en ruwweg op maat gesneden voor zo veel mogelijk lezers. Geen scherpe randjes eraan, niets ongezelligs, alles komt goed, boeken als zetpillen in sojaolie.
Het belangrijkste verkoopinstrument bij dit soort boeken is de Emotie. Het omslag staat dan ook vol met woorden als liefde, wanhoop en moed. Bij Lazaruskind worden de begrippen ‘beproeving’ en 'opoffering’ zelfs tot acht keer toe herhaald op voor- en achterplat, om maar niet het risico te lopen dat we die over het hoofd zouden zien.
Verder op het omslag: een lijdend kindergezichtje, bergtoppen met eeuwige sneeuw voor de zuiverheid, en een setje onheilspellende cederbomen om het noodlot te vertegenwoordigen. Die platte symboliek geeft het al aan: groter draak dan Lazaruskind kom je niet snel tegen.
Het verhaal is snel verteld. Klein meisje wordt omvergereden door autobus en raakt in coma. Artsen houden het na drie maanden voor gezien - die wordt niet meer wakker. De ouders, toch al in een moeilijke periode omdat papa met zijn secretaresse heeft geneukt, weigeren het op te geven en brengen hun kindje naar experimentele kliniek, onder leiding van briljante maar omstreden neurologe, en verdomd als ’t niet waar is, het wonder geschiedt, de kleine slaat de oogjes weer op. Ondertussen hebben de ouders zich na maanden van beproeving en opoffering gerealiseerd wat de 'werkelijke zin van het leven’ is. Zij gaan zich voortaan aan elkaar en hun gezinnetje wijden.
Nu zijn er schrijvers die van zo'n bleek korstloze-kaasthema nog best wat zouden kunnen maken, maar niet Robert Mawson. Die kan namelijk helemaal niks. Hij schrijft lelijk en onlogisch ('Aan de andere kant lag een in het leer geklede motorrijder zacht te kreunen en probeerde onder het verwrongen wrak van zijn motor weg te kruipen’). Hij heeft geen flauw benul van verhaallijn of chronologie (terwijl de remmen nog piepen en de glassplinters nog neerregenen gaat bij de ouders thuis al de telefoon). En vooral: zijn beelden en beschrijvingen zijn alle clichés voorbij. Het is net of je naar zo'n ouwe Amerikaanse tv-film met Farah Fawcett-Majors of Lee Remick zit te kijken, 'gebaseerd op een waar gebeurd verhaal’. Het soort film waarin politieagenten hun vingers een seconde aan de hals van het slachtoffer houden en dan hoofdschuddend constateren dat de dood is ingetreden. Waarin rinkelende telefoons altijd onheil aankondigen. Dat is de wereld volgens Lazaruskind, waarin seconden altijd kostbaar zijn, vermoeidheid als lood door de aderen vloeit, een kater natuurlijk een 'keel van schuurpapier’ tot gevolg heeft en op elke pagina wel weer iets 'Opeens’ gebeurt.
Het is een wereld vol kartonnen dialogen en plastic potpalmen voor een geschilderd uitzicht. De illusie van de tv-reclame, het gelieg van mensen die veel moeten verkopen omdat ze er zelf veel geld in gestoken hebben.
Trap er niet in.