In Den Haag

Leegloop

De affaire-De Vries zal het CDA geen goed doen. En voor het overige hebben de christen-democraten het ook al niet makkelijk.

Het thuisfront, om deze nu toepasselijke defensieterm maar eens te gebruiken, speelt de laatste tijd een belangrijke rol in de politiek. Er was al cda-minister Camiel Eurlings die liet weten geen plaats op de cda-kandidatenlijst te ambiëren, omdat hij meer tijd wil voor zijn partner en graag een gezin wil stichten. Er was ook al pvda-leider Wouter Bos die verkondigde uit de politiek te stappen, omdat hij meer tijd aan vrouw en kinderen wil besteden.
En vorige week was er dan Jack de Vries. Ook bij diens vertrek als cda-staatssecretaris van Defensie speelt het thuisfront een rol. Maar dan wel een slag anders. Zijn thuisfront zette hem op straat, omdat hij een relatie had met zijn adjudante. Dat lekte uit, waarop de oordelen en het gegniffel niet van de lucht waren.
Hoe de spindoctor van de christen-democraten heeft kunnen denken dat zijn relatie met een ondergeschikte geheim kon blijven, lijkt een raadsel, maar is dat minder voor wie zich realiseert dat dit soort zaken er op het Binnenhof tot nu toe niet toe deden. Wat niet wil zeggen dat er ook in het verleden onder journalisten niet wel eens serieus is overwogen een relatie tussen een bewindspersoon en een ondergeschikte bekend te maken, omdat het erop leek dat die verhouding het functioneren van eerstgenoemde in de weg stond. In het disfunctioneren zat de eventuele nieuwswaarde.
Mogelijk dat De Vries heeft gedacht dat hij met dezelfde journalistieke mores zou worden behandeld en dat hij van zichzelf meende dat hij goed zou blijven functioneren. Hij heeft zich echter verkeken. En niet alleen op RTL Boulevard, dat andere mores hanteert. Of op zijn eigen populariteit, die niet bij iedereen zo groot is als hij mogelijk denkt, maar van hem wel een BN'er heeft gemaakt, en voor BN'ers geldt in Nederland inmiddels blijkbaar de regel dat juist het persoonlijke nieuws is.
Waar De Vries zich ook op heeft verkeken zijn twee andere zaken. Bij een ministerie als Defensie waar mannen en vrouwen maandenlang op fregatten op zee zitten of in containers in Uruzgan, zijn gedragsregels belangrijker dan bij een ander ministerie, waar collega’s om vijf uur ‘naar huis’ gaan. Die gedragsregels verordonneren niet dat er geen relaties mogen zijn, maar dat die gemeld moeten worden zodat mensen bij operationele missies uit elkaar geplaatst kunnen worden. Als staatssecretaris was De Vries verantwoordelijk voor die regels, ze dan zelf met voeten treden is op z'n minst opmerkelijk.
Wat daarnaast wringt is dat De Vries als spindoctor voor zijn partij, die zich toch wil profileren als de gezinspartij van Nederland, het debat over normen en waarden mee hielp 'neerzetten’. Overspel plegen en ondertussen naar buiten toe de goede huisvader spelen, is hypocriet. Of het hem chantabel maakte? In het buitenland blijkt dat een rol te spelen, dus waarom zou dat in Nederland niet het geval kunnen zijn?
Uiteindelijk getrouw aan zijn eigen spindoctorregels trad De Vries vorige week terug, zodat zijn affaire de cda-verkiezingscampagne niet zou beïnvloeden. Het cda bofte overigens dat alle partijen hun campagneactiviteiten vanwege het vliegtuigongeluk in Libië opschortten. De christen-democraten konden daardoor op hun cda-familiedag, die zaterdag geweest zou zijn, niet worden lastiggevallen door persmuskieten die de leden gingen vragen hoe ze denken over huwelijkse trouw.
Dat de partijen hun campagnes uitstelden was overigens vreemd. Alsof er na een menselijke tragedie als een vliegramp niet serieus gepraat mag worden over inzakkende eurokoersen, ingrijpende bezuinigingen, twijfel over marktwerking in de zorg, scheve inkomensverdeling, verhoging van de aow-leeftijd of welk ander belangrijk onderwerp ook. Deze verkiezingen doen er meer dan ooit toe, vinden de partijen, omdat ze gaan over de vraag welke koers ons land de komende jaren gaat varen. Maar vervolgens blijken de partijen vooral bang voor het verwijt aan het leed van de nabestaanden voorbij te gaan. Of is in hun ogen campagnevoeren vooral ballonnen en vlaggetjes uitdelen? Nemen ze de uitdrukking dat verkiezingen het feest van de democratie zijn te letterlijk?
Het is moeilijk te zeggen of de affaire-De Vries het cda zal schaden. Maar het zal de partij ook geen goed doen, terwijl de christen-democraten het toch al niet makkelijk hebben. Een partijleider, Jan Peter Balkenende, die er al acht jaar zit, zijn kabinetten steeds zag sneven en alleen daarom al niet de figuur lijkt die Nederland een frisse, nieuwe koers kan laten varen. Een verkiezingsprogramma dat vaag is en waarvan deze week zal blijken of het de - door het cda zelf ook zo belangrijk gevonden - toets van financiële degelijkheid kan doorstaan als het Centraal Plan Bureau met zijn doorrekeningen komt. Als belangrijke opponenten twee partijen, pvda en vvd, die zich vooral op elkaar richten, waardoor het cda onzichtbaar dreigt te blijven. En een voormalig bewindspersoon, Cees Veerman, die zegt teleurgesteld te zijn in zijn eigen partij omdat die geen harmonie weet te bereiken tussen landbouw en natuur.
Wat de christen-democraten ook parten zal spelen is dat mensen graag voor het origineel kiezen - zoals ze dat bij de vvd noemen - en graag bij de winnaars horen. Voor de C van christelijk is de ChristenUnie meer en meer het origineel, niet alleen als het gaat om medisch-ethische zaken, maar ook daar waar christelijk staat voor sociaal en eerlijk delen. De vvd eist de rol van origineel op voor financiële degelijkheid en het lijkt alsof ook cda-minister Jan Kees de Jager van Financiën bij het redden van de euro niet tegen dat beeld kan opboksen.
Maar ook het winnaarsgevoel is voor de kiezer belangrijk. Wie wil er immers bij de verliezers horen? Daarom hebben de peilingen ook zo'n invloed. En die peilingen zijn tot nu toe ronduit slecht voor het cda.