Serie: Extreme gemeenten

Leek, de meest werkloze gemeente van Nederland

Het West-Groningse Leek heeft dagtoeristen veel te bieden: het landgoed Nienoord met het vrolijke zwemkasteel, veel gezellige winkels en prima recreatiemogelijkheden bij het Leekstermeer. Lastiger is het voor de gemeente haar inwoners tevreden te houden. Volgens de recentste cijfers van het CBS zit tien procent van de Leekster beroepsbevolking zonder baan. Dat is het hoogste werkloosheidscijfer van Nederland.

Wethouder Meindert Bouma van Economische en Sociale Zaken schrikt als wij hem met de cijfers confronteren: hij vertrouwt de CBS-uitkomsten niet en faxt enkele dagen later zijn eigen cijfers door: «De door ons gehanteerde CWI-cijfers, die ook landelijk gebruikt worden om werkloosheidscijfers te vergelijken, zijn ‹harde› cijfers, gewoon alles tellen en dan doorrekenen.» Die harde cijfers pakken opmerkelijk zacht uit: «Uit die cijfers blijkt dat Leek over 2002 met een percentage van 7,4 onder het gemiddelde (11,5%) van de provincie Groningen zit.» Leek lijkt zijn vertrouwen in ons nationale symbool van degelijkheid, het Centraal Bureau voor de Statistiek, te hebben verloren. Maar zolang dit nog geen landelijke trend is, moeten wij het doen met het CBS als prima leve rancier van «harde» gegevens.

Groningen heeft geen goede reputatie als het om werk gaat. De provincie met het strenge landschap, arm en verlaten, is zelfs wat achterlijk. Leek ligt in het Wes terkwartier, een deel van de provincie waar het landschap minder grauw en de bevolking minder stug is. Maar ook daar wil geen jong dynamisch ICT-bedrijf zich vestigen. Leek trekt dus te weinig dienstverlenende bedrijven.

Daar ligt voor een belangrijk deel het probleem van de werkloosheid in de gemeente. «Er heerst een monocultuur in Leek», schetst Jeroen van der Ster, regiodirecteur Groningen/Drente van uitzendbureau Randstad, de zorgwekkende situatie. «Er zijn hier wel veel productiegerichte bedrijven, maar er is weinig administratief werk. Voor de werkgelegenheid zou je moeten stimuleren dat grote dienstverlenende bedrijven, financiële instellingen en banken zich in Leek willen vestigen.»

Wethouder Bouma is het met hem eens: «We hebben hier veel bedrijven die door de toenemende rationalisatie wel in volume, maar niet in werkgelegenheid groeien. Dat heeft niet de toekomst. We moeten dus meer andersoortige bedrijven naar Leek halen.»

«Het hoeft niet moeilijk te zijn», denkt Van der Ster: «Infra structureel is Leek een prachtige plek, aan de A7 tussen Drachten en Groningen. Je hebt hier nooit files. Bovendien is de kwaliteit van leven hier wat huisvesting en groen betreft fantastisch. Bedrijven zouden het hier prima doen.»

Waarom komen die bedrijven dan niet naar Leek, ondanks de ideale vestigingsfactoren? «Het is niet sexy om te zeggen dat je hoofdkantoor in Leek ligt», verklaart Van der Ster. «Het Drentse Roden bijvoorbeeld ligt maar zes kilometer van Leek, maar heeft wél uitstraling. En een goede hockeyclub. Drente staat bekend om rust, ruimte en groen. Het heeft gewoon een veel beter imago dan de ommelanden van Groningen.» Overigens woont Van der Ster zelf in Roden: «Een klant uit Leek vroeg eens of ik het hoog in de bol had dat ik in Roden woon. De kleine Groningse stadjes voelen zich ten onrechte Calimero.»

In Groningen heeft eigenlijk alleen de provinciehoofdstad een goede reputatie. Het Amsterdam van het noorden, met alle voorzieningen van een echte stad. Daar vestigen jonge dienstverlenende bedrijven zich graag, ziet ook Van der Ster: «Die bedrijven willen meeliften op de allure van de stad Groningen. Je ziet daar dan ook maar negen procent industrie, terwijl de rest administratief werk doet. Ik heb het gevoel dat het in Leek omgekeerd is.» Maar zo’n grote populaire stad in de buurt moet toch kansen bieden? «Volgens mij benut Leek de voordelen van de nabijheid van Groningen onvoldoende. Ze hebben hier eerder de neiging zich tegen het grote Groningen af te zetten. Terwijl ze het ook zouden kunnen gebruiken om bedrijven te lokken.»

Wethouder Bouma ziet de aantrekkingskracht van de grote stad op de jonge ambitieuze inwoners van Leek: «We hebben hier geen vervolgonderwijs. Na de middelbare school is het afgelopen. Wie verder wil studeren gaat meestal naar Groningen. Het zou mooi zijn als ik die mensen hier zou kunnen houden. Of ze moeten na hun opleiding naar Leek terug keren, maar dat gebeurt helaas niet altijd. We werken goed met Groningen samen om dat wel te stimuleren.» Een mbo-opleiding zou Leek volgens de wethouder flink kunnen opstoten: «Dan zouden we hier zelf het personeel voor het verzorgingstehuis kunnen opleiden. Dat biedt meer dan duizend arbeidsplaatsen.»

Komt het ooit nog goed met Leek? Bouma is ervan overtuigd: «Ik ben positief. In 2005 openen we een vijfde bedrijvenpark en bovendien komt er een nieuwe woonwijk met twaalfhonderd woningen. En we gaan het onderwijs dus verbeteren.» Ook Van der Ster ziet mogelijkheden. «Als ik Leek iets zou mogen aanbevelen: verbeter de pr om bedrijven te trekken. De infrastructuur is geweldig, de kwaliteit van leven optimaal. En de arbeidsmarkt is hier ruim. Vestig je hier!»