De mens in opstand

Leesvoer voor de nachtconferentie

Vrijdag 27 januari organiseert De Groene Amsterdammer in samenwerking met de SSBA Salon en de Fusie een filosofische nachtconferentie: ‘De mens in opstand’, een avond met lezingen en artistieke interventies over de mogelijkheid, praktijk en waarde van hedendaags verzet. In aanloop naar deze avond heeft De Groene een aantal artikelen gepubliceerd uit het archief om uw verzetsgedachten op gang te brengen.

Medium large hh 61176514
Amber Cross van de Sioux-stam van Oglala Lakota, bij het protestkamp in Cannon Ball, North Dakota, 5 december. © Alyssa Schukar / The New York Times / HH

Albert Camus en Jean-Paul Sartre: twee woordvoeders van het Franse verzet en tevens goede vrienden. Maarten van Buuren beschrijft de 10 jaar-durende vriendschap en de pijnlijke breuk tussen deze twee grote denkers. Wat bedoelde Camus met opstand? En was Sartre een revolutionair zonder idealen?

Tijdens de nachtconferentie zal cultuurfilosoof Lieven De Cauter een lezing houden over hedendaagse praktijken van verzet, of: hoe kunnen wij onz nog verzetten? Verzet is volgens hem geen pretje, hier lees je zijn voorbeschouwingen.

De eruptie van het leiderloos activisme lijkt sinds de verkiezing van Donald Trump in een stroomversnelling te raken. Mars van Grunsven beschrijft hoe Amerika voor een ‘activistisch moment’ staat.

Het geloof dat er een alternatief is voor het huidige politieke beleid wordt door veel hedendaagse politici verworpen. In ‘Het verzet van de utopie’ schrijft Pim Cornelussen dat utopisme ten doel heeft ons bewust te maken van onze mentale en ideologische gevangenis. ‘Utopisme is datgene wat niet gedacht kan worden in een samenleving.’

Small large essay camus
Albert Camus © Rue Des Archives/ AGiP / Getty Images

Voor dichter en poëziecriticus Piet Gerbrandy schuilt het nooit ophoudende verzet in dichten. ‘In de meest abstracte zin is poëzie een houding zoeken tegenover alles in de wereld dat niet leuk is.’ Voor de Groene zette Gerbrandy de vijf beste verzetsgedichten op een rij.

‘Onze popidolen vertellen ons zelden wat er allemaal mis is met het systeem’, zegt Thomas Hogeling voor De Fusie. Hij vraagt zich stellig af welke muziek de jongeren van nu over een paar jaar hun kinderen door de strot zullen duwen om te illustreren hoe zij de wereld toen zagen.

Voor Black Lives Matter-leider Janaya Khan zijn de vijf belangrijkste momenten voor de protestbeweging van 2016 gebeurtenissen waardoor vraagtekens gezet werden bij de huidige ongelijkheid en het bestaan van witte privileges. ‘Als je je niet bewust bent van die ongelijkheid, dan ben je waarschijnlijk wit.’

Zelfmoorden zijn helder en indrukwekkend. Rond de zelfmoord van schrijver Menno Ter Braak, die het fascisme doorzag tijdens de bezetting van Nederland, is een mythe ontstaan. ‘Ter Braak is een symbool geworden van iets, maar men weet niet waarvan.’

In 2011 vroeg Nicolas Truong de cultuurfilosofen Peter Sloterdijk en Slavoj Žižek hoe we de crisis van de westerse beschaving te boven kunnen komen. Volgens Peter Sloterdijk moeten we ons persoonlijke nihilisme omzetten in ijver. Slavoj Žižek ziet meer in politieke mobilisatie.

In het speciale ‘Verzet’-nummer van De Gids dat einde vorig jaar verscheen schreef Shira Keller het stuk Candy Crush en de Achteruitdansers. 'Niemand een strobreed in de weg leggen, geen kleur bekennen, temperamentloos zijn. Als er geen verzet in je huist, ben je aangewezen op mededogen met de tot falen gedoemde medemens.’ Vanavond ontvangen alle aanwezigen het 'Verzet’-nummer, samengesteld door Niña Weijers en Nina Polak.


De nachtconferentie is helaas al uitverkocht. Na de avond zal De Groene een verslag van de avond publiceren aangevuld met enkele lezingen van de avond.