Lego voor gevorderden beeldende kunst

In De Appel in Amsterdam is een caleidoscopische tocht uitgezet naar de mogelijke toekomst van het Nederlandse stedebouwkundig landschap. Misschien, zo lijkt gastcurator Hanru te denken, maakt het Nederlandse geloof in de maakbaarheid van het (stedelijk) landschap de visionair in ons wakker en dwingt de beperkte speelruimte in een klein, dichtbevolkt land fantasie en inventiviteit af. De tentoonstelling unlimited.nl-2 is een inventarisatie van vrijdenken over architectuur, stedebouw en de functies van de stad en is duidelijk schatplichtig aan Rem Koolhaas’ ideeën over urbanisatie. Het architectenbureau MVRDV steekt de draak met het overdonderende arsenaal aan absurd gedetailleerde regels en verordeningen in Nederland door ze als vervreemdende slogans aan de muur te hangen. Vervolgens schetsen zij een alternatief voor de permanente stad door het ‘lite urbanism’-concept toe te passen op de vinexlokatie Eendragtspolder: flexibele stedebouw gericht op verandering. Hans van Houwelingen heeft voor de installatie Holland Country een luchtfoto van een kuststrook met de zee, een dijk, het groene achterland en een kuststadje over een tafel gespannen. Bij binnenkomst begint een ventilator het water over de dijk heen te blazen. Het land overstroomt, maar het water wordt keurig opgevangen in gereedstaande teilen. De mythe van het klassieke, Hollandse landschap in een notedop compleet met de continue bedreiging van de status quo en het controle-freaksyndroom van de Nederlander.

De Afrikaanse kunstenaar Meschac Gaba heeft lego-achtige blokken voor het publiek klaargelegd. Het is bij een tweede bezoek aan de tentoonstelling een vreemde gewaarwording om totaal andere bouwsels aan te treffen. Bij de ingang/uitgang hoor je een op band gezette voordracht van Berlage uit 1933 over het belang van gemeenschapszin in de ‘moderne’ stedebouw, afgewisseld met house van Underworld. Hun nummer 'Mmm skyscraper I love you’ (1993) maakt de 'drive’, dynamiek en aantrekkingskracht van een moderne metropool voelbaar. Het fictieve en associatieve van de ideeën maakt de tentoonstelling interessant. Om alle verhalen en voorstellen te zien en te lezen heb je aan één bezoek misschien niet genoeg. Veel bijdragen zijn bovendien voortdurend in ontwikkeling, zoals het research- en discussieproject van De Geuzen. De stedebouwkundige, architect of kunstenaar krijgt de functie van goeroe of trendvoorspeller, peilt de stand van zaken, leest de tekenen des tijds en stuurt zijn fantasie als verkenner vooruit voorbij de veilige grenzen van wat haalbaar, betaalbaar of normaal is. Onnozele, 'foute’ koortsdroompjes zoals het pamflet Declaration of the Amsterdam Hand Over moet je dan maar voor lief nemen. Het publiek mag zijn eigen spelregels bepalen in dit academisch, prikkelend en af en toe oogstrelend lego voor gevorderden. + Het collectief van architectuurhistorici CRIMSON ontvouwt in de installatie Crimson: What if? een stedebouwkundig voorstel, dat voortborduurt op de speelse, ietwat vileine fantasie: stel dat de bombardementen in 1940 nog meer centrum hadden weggevaagd in Rotterdam. Wat zou dan nu de 'positie’ van het museum zijn? Een afwerkplek? Museum Boijmans Van Beuningen, Museumpark 18-20, Rotterdam, tel. 010-4419400/475. Di. t/m za. 10.00-17.00 uur, zo. 11.00-17.00 uur, 30 januari t/m 5 april 1999. + Ook in Boijmans t/m 28 februari Johan van der Keuken. Zijn recent aangekochte foto-filminstallatie Naakten zien - niet zien (1998) onderzoekt de fascinatie voor vorm en beweging van het naakte (vrouwen)lichaam. Even verderop toont de fotograaf Arno Nollen in de video-installatie A Girl’s Pornography de ambivalente emoties die obsessief geobserveerde, (half)naakte meisjes oproepen. De verleiding van de onschuld én de verleiding van de teleurstelling in de Kunsthal, Westzeedijk 341, Rotterdam. Tel. 010-4400300. Di. t/m za. 10.00-17.00 uur, zo. 11.00-17.00 uur, 30 januari t/m 4 april 1999.