Lekken op z'n slechtst

Toen WikiLeaks eind november met zijn grote diplomatieke lekkage begon, was voor velen de grote vraag of er geheime besprekingen aan het licht zouden komen tussen de Verenigde Staten en de Taliban.

Dat geheime overleg bleek er niet te zijn, maar de vraag blijft: wat als dat wel zo was geweest? Waarschijnlijk zou het overleg dan onmiddellijk zijn afgebroken, had de vredespartij aan beide kanten zware schade oplopen en zou een pad naar beëindiging van de oorlog zijn afgesneden. Zou WikiLeaks zich daarvoor hebben verantwoord?

Er is sindsdien een levendig debat geweest over de vraag of het openbaren van overheidsgeheimen per definitie goed is of dat geheimhouding en discretie mogelijk moeten zijn in de diplomatie. De aanhangers van het laatste standpunt kregen deze week een argument van jewelste in de schoot geworpen: de stukken over geheim Palestijns-Israëlisch overleg die door Al-Jazeera en The Guardian zijn gepubliceerd. The Guardian maakte duidelijk in welke heldhaftige traditie de krant zichzelf schaart. Het schikte alle gerelateerde stukken onder de kop ‘The Palestine Papers’, in de typografie van de Pentagon Papers (in die stukken werd in 1971 alle informatie over de Vietnamoorlog bekend gemaakt die door Amerikaanse regeringen was verborgen en verdraaid).

Medium schermafbeelding 2011 01 25 om 14.28.58

Maar een Guardian-_commentator schetste in een begeleidend artikel al meteen een minder heldhaftig beeld. Speculerend op de negatieve gevolgen van deze publicatie schreef hij onder meer dat ‘deze onthullingen ongetwijfeld Hamas zullen versterken’, dat ze een ‘nationale vernedering’ zijn voor de Palestijnen en dat met deze publicatie mogelijk ‘het laatste restje leven uit het vredesproces wordt geslagen’. Daar heb je dan als krant mooi werk aan. En over negatieve gevolgen had _The Guardian nog wel verder kunnen gaan. Er is geen conflict in de wereld dat zo'n gif in de internationale betrekkingen verspreidt als dat tussen de Israëliërs en de Palestijnen. Een oplossing daarvan via onderhandelingen kunnen we voorlopig afschrijven, want wie zou nog over concessies durven praten, zelfs onder vier ogen? Een ander centraal probleem is dat de Palestijnen al decennia geen regering hebben die in binnen- en buitenland legitimiteit heeft. Dit helpt daar ook bepaald niet bij.

Zijn er ook positieve gevolgen mogelijk? Ja, schrijft The Guardian: deze documenten kunnen een wake up call zijn die ervoor zorgen dat de VS opeens zware druk op Israël gaan uitoefenen, waar Jeruzalem dan onder zwicht. We moeten maar aannemen dat dit als grap bedoeld is. De krant schrijft verder dat de ‘wereldopinie’ boos zal zijn op Israël. Alsof dat ooit iets uitgemaakt heeft. De Guardian-_commentator schrijft zelf eerder in de negatieve gevolgen te geloven. Je vraagt je dan af: waarom publiceert de krant dit dan? Het meest voor de hand liggende antwoord ligt in een combinatie van scoringsdrift en de vanzelfsprekende aanname dat elke onthulling van achterkamertjespolitiek goed is. Tegen dat laatste bekrachtigen _The Guardian en Al-Jazeera dan het sterkste argument, door geheime onderhandelingen te publiceren die een einde poogden te maken aan een van ‘s werelds langst lopende en invloedrijkste conflicten.