Opheffer

Lekker lezen

Films zijn invloedrijker dan boeken.

Er wordt meer en beter over gesproken, ze zijn relatief goedkoper en ze hebben een relatieve snelheid waar het boek niet tegenop kan. En - zeker niet onbelangrijk - ze zijn minder aan mode onderhevig.

Ik vind momenteel Bonita Avenue van Peter Buwalda een prachtig boek. Als oud-leraar vraag ik vervolgens aan mijn omgeving die het ook heeft gelezen waarom ze het eveneens een goed boek vinden.

Ik hoor: ‘Spannend, en dus mooi geschreven.’ Klopt. Ze konden het niet wegleggen. Soms had hij, Buwalda, zulke mooie vergelijkingen. Allemaal waar. En het boek, dat absoluut een prijs had moeten krijgen, was zelfs veel meer dan dat.

Maar dat 'veel meer’ wordt nergens genoemd, lijkt wel door niemand opgemerkt en speelt geen rol in de gesprekken.

Er zouden grote artikelen in de krant over dat boek hebben moeten staan, lange essays zouden erover moeten zijn geschreven, de stijl van Buwalda zou eens moeten zijn ontrafeld. Dat gebeurt wel met films, maar niet meer met boeken. Sterker: ik geloof zelfs dat over het verschrikkelijke fenomeen Boer zoekt vrouw meer is gepubliceerd.

Vroeger was er een lijn tussen literatuur en politiek. Die lijn is verdwenen. Er is nu een veel duidelijker lijn tussen film en politiek. (Lees de stukken in De Groene bijvoorbeeld van Gawie Keyser.) Niet dat er politieke films worden gemaakt, maar de subtekst is politiek. Dat geldt misschien zelfs nog meer voor televisieseries. Femke Halsema schrijft in de Volkskrant niet over de winnaars van de Ako Literatuurprijs, maar over de serie Mad Men. Terwijl die serie gaat over de jaren vijftig! Ik zou makkelijk tien films kunnen opnoemen die een verhulde analyse geven van deze tijd. Het woord 'eigenlijk’ is hiervoor uitgevonden, in de zin van: waar gaan deze series en films 'eigenlijk’ over? Waar gaat The Tree of Life eigenlijk over? Waar gaat The Trip eigenlijk over?

Kijk eens naar een lijstje van de beste films in 2010.

The Social Network, A Serious Man, Inception, Un prophète, Toy Story 3. Alles, maar dan ook alles wat deze tijd typeert, tot en met de grootste morele problemen aan toe, vind je terug in deze films. Met boeken lukt me dit niet. Ik kan wel een lijstje maken met boeken die ik heb gelezen, maar het gaat om bereikbaarheid. In 2010 werden de plaatsen één tot vijf bezet door:

  1. Tatiana de Rosnay - Haar naam was Sarah. 2. Youp van ’t Hek - Ware woorden. 3. John Grisham - De bekentenis. 4. Elizabeth Gilbert - Eten, bidden, beminnen, de filmeditie. 5. Dick Swaab - Wij zijn ons brein. (Dick Swaab moet er eigenlijk buiten vallen. Maar goed.)

Boeken doen er niet meer toe.

Ik lees nog steeds een boek per twee dagen. Deels voor mijn werk, deels voor mijn plezier. Maar ik kijk elke dag wel naar een serie of een film, soms wel meer. Ik kijk rustig voor de derde keer naar alle - en dan bedoel ik echt alle - afleveringen van The Sopranos. Ik kijk ook rustig naar willekeurige afleveringen van The Wire of Mad Men.

Boeken herlees ik ook wel, maar dat zijn boeken van heel vroeger.

In bed lees ik iets van Voltaire of (nu) Tocqueville. De laatste roman die ik heb gelezen was inderdaad het prachtige Bonita Avenue.

Ik heb dit wel vaker geschreven, maar het is net of het niemand interesseert.

Korte, nietszeggende of lullige recensietjes in kranten waarmee het slechter en slechter gaat, literaire tijdschriften die worden opgeheven, prachtige boekwinkels die teloorgaan, literaire prijzen die niets teweegbrengen, geklaag van artiesten dat de bezuinigingen zo onmenselijk zijn. Nergens een discussie over stijl, nergens een discussie over thema’s, nergens boze lezers, nergens jongeren die niet kunnen leven zonder die en die dichter of die en die schrijver.

Saai is het ook niet eens.

Boeken zijn mooie horloges die niet lopen.