De sluipwegen van het flitskrediet

Lenen, lenen… inderdaad

Wie snel geld wil lenen, kan dat makkelijk. Tegen een hoge prijs. Nederland beschermt zulke consumenten beter dan andere Europese landen, maar aan buitenlandse aanbieders kan de AFM niets doen. Toch gloort er hoop.

Medium groene flitskrediet 1

Bram (33) staart hoopvol naar zijn beeldscherm. Normaal gesproken verhelpt de klantenservicemedewerker problemen van theaterbezoekers of klanten van autobedrijven, nu kan hij zelf wel wat hulp gebruiken. Elke maand wringt hij zich in bochten om zijn creditcardschuld af te betalen. Het tekort benauwt hem. Bram heeft financiële lucht nodig, al is het maar voor even.

Hij is op de website LoanRider, een bedrijf dat kleine leningen verstrekt aan consumenten die op korte termijn geld nodig hebben. De site ziet er op het eerste gezicht betrouwbaar uit, oordeelt Bram. In grote letters schrijft LoanRider dat het voldoet aan de Europese wetgeving. Ernaast staat: ‘Geen verborgen kosten, wij zijn volledig transparant.’

Met zijn muis verschuift Bram de balk waarmee hij zijn eigen budget voor de komende weken kan bepalen. Hij wil 350 euro lenen. De kosten vallen mee. LoanRider rekent 4,02 euro rente over de dertig dagen dat Bram het geld in zijn bezit heeft. Omgerekend naar een periode van een jaar komt de rente uit op 13,99 procent. Hoger dan dat mag de rente niet zijn van de Nederlandse wet.

De schulden van Bram ontstonden vijf jaar geleden. Hij kreeg een depressie, verloor zijn baan en zijn relatie liep stuk. Om toch wat geld te verdienen begon Bram te handelen in schimmige beleggingsproducten. Dat verliep niet zoals hij gehoopt had. Soms verdiende Bram duizend euro op een dag, maar vaker verloor hij grotere bedragen. Om zijn verliezen op te vangen nam hij een creditcard. De zaken verbeterden niet, Brams schuld liep op. Op een dag belde het creditcardbedrijf hem met de mededeling dat hij 8400 euro moest terugbetalen.

Zijn schulden maken dat Bram bij banken en andere financiële instellingen niet in aanmerking komt voor een lening. Voor LoanRider, eigendom van het Estse Palden Finance, is Brams betalingsachterstand op zijn creditcard geen probleem. Leners met een negatieve aantekening bij het Bureau Krediet Registratie (bkr) kunnen gewoon bij hen terecht voor een lening. Op de eigen website noemt LoanRider het ontbreken van bkr-controle zelfs een van zijn grootste voordelen. Het Estse bedrijf claimt wel dat het controle op kredietwaardigheid serieus neemt, maar de belofte dat leners binnen een uur over hun geld kunnen beschikken ondermijnt die claim volledig.

Bram maakt de balans op. Hij heeft snel geld nodig, anders raakt hij in de problemen met de maandelijkse afbetaling van zijn creditcardschuld. LoanRider lijkt de enige oplossing. Dus vult hij zijn telefoonnummer, e-mailadres, naam, geboortedatum en burgerlijke staat in. Hij leest dat LoanRider een kredietvergunning heeft van de Litouwse toezichthouder. Er gaan geen alarmbellen af in zijn hoofd.

De site vraagt naar zijn beroep en de hoogte van zijn inkomen. In de praktijk maakt het nauwelijks uit. Ook een zzp’er met een inkomen van 1200 euro per maand kan gewoon een lening krijgen. Bram vult zijn iban in. Op een nieuw scherm leest hij: ‘We verwerken nu je aanvraag.’ Ondertussen heeft hij ook een foto van zijn identiteitsbewijs en een loonstrookje van zijn nieuw gevonden baan bij de klantenservice moeten sturen.

Toch is de lening nog niet rond. De verborgen kosten, die volgens de kredietverstrekker niet zouden bestaan, komen tevoorschijn nu de psychologische barrière van het invullen van zijn persoonlijke gegevens geslecht is. Wie een lening wil, moet namelijk een garantsteller hebben. Op die manier weet Palden Finance zeker dat het de rente en aflossing op de rekening gestort krijgt. Bram heeft twee opties: hij kan een familielid of vriend garant laten staan, dat is gratis. Of hij koopt een garantstelling van FairSecure, een Pools bedrijf waar Palden Finance een overeenkomst mee heeft. Extra kosten: 87,50 euro.

Bram kiest voor het laatste. Zoals de meeste flitskredietklanten schaamt hij zich, en is hij te trots om andere mensen lastig te vallen met zijn financiële problemen. Met een laatste muisklik tekent hij voor een rente van meer dan driehonderd procent op jaarbasis. Mijlenver boven het wettelijke maximum.

Het sinds 2017 actieve LoanRider is niet de enige site waar Nederlandse consumenten zonder kritische vragen een lening kunnen krijgen. Palden Finance kopieerde het bedrijfsmodel voor zijn zogenoemde flitskrediet – kortlopende leningen, torenhoge rentes – van het veel grotere Ferratum (omzet: 222 miljoen in 25 landen). De vergunning bij een buitenlandse toezichthouder, de verborgen kosten die pas laat opdoemen, het gebruik van een garantsteller die de rente tot honderden procenten op jaarbasis doet stijgen: het komt allemaal uit de koker van marktleider Ferratum. Met z’n tweeën heersen de bedrijven tegenwoordig over de Nederlandse flitskredietmarkt.

Over de wenselijkheid van flitskrediet zijn experts, hulpverleners en toezichthouder het eens: flitskrediet is een kwalijk financieel product. Schuldhulpverleners waarschuwen sinds 2008 voor het misbruik dat flitskredietaanbieders maken van kwetsbare consumenten. De toon is sindsdien niet veranderd. ‘Aanbieders van flitskrediet brengen exorbitant hoge kosten in rekening bij een groep in een financieel moeilijke positie, die vaak de ene schuld afbetaalt met de andere’, zegt Anne-Marie Leichsenring, die zich bij de Autoriteit Financiële Markten (afm) bezighoudt met flitskrediet. Nadja Jungmann, lector schulden & incasso aan de Hogeschool Utrecht, is het met haar eens: ‘Ik kan me voorstellen dat een kleine lening nuttig kan zijn als je bijvoorbeeld een vliegticket nodig hebt om een begrafenis bij te wonen. Maar in veruit de meeste gevallen is flitskrediet een onwenselijk product. De kosten zijn in alle gevallen te hoog.’

Kevin (24) is zo’n kwetsbare consument. De thuiswonende ict-student sluit een krediet af omdat hij het zat is op vrienden aangewezen te zijn als hij iets leuks wil doen. ‘Ik kon nooit games kopen of een keer een filmpje pakken in de bios.’ Hij leent tweehonderd euro op de site van Saldodipje, onderdeel van Ferratum. Net als Bram kiest hij voor een dure externe garantsteller. ‘Ik wilde niet dat iemand erachter kwam dat ik een lening nodig had om naar de film te kunnen.’

Als Kevin zijn lening moet terugbetalen, belandt hij in een vicieuze cirkel. Zijn schuld kan hij alleen maar afbetalen als hij een nieuwe hogere lening afsluit bij Ferratum. Een jaar later is Kevin meer dan duizend euro kwijtgeraakt aan garantstellingen. Hij besluit zijn laatste lening niet terug te betalen, tot onvrede van Ferratum. ‘Ze bleven maar bellen. Ik was doodsbang voor die lui. Op een gegeven moment durfde ik de telefoon niet meer op te nemen.’ Na verloop van tijd geeft Ferratum het op, tot opluchting van Kevin. Dat hij als student bij de Dienst Uitvoering Onderwijs (duo) terecht kan voor een lening ontdekt hij pas later.

De kruistocht van financiële waakhond afm tegen flitskrediet begint in mei 2011. Tot die tijd valt krediet met een looptijd korter dan drie maanden niet onder toezicht van de afm. Daarnaast zit er tot dan toe geen maximum aan de rente die flitskredietaanbieders mogen rekenen. De aanbieders op de Nederlandse markt konden vragen wat ze willen. Vanaf 2011 is dat afgelopen. De politiek stelt het maximum op vijftien procent rente op jaarbasis. Later wordt dat verlaagd tot veertien procent. De afm kan gaan schoffelen in het overwoekerde plantsoen van financiële dienstverleners.

Kevin (24): ‘Ik wilde niet dat iemand erachter kwam dat ik een lening nodig had om naar de film te kunnen’

Het is het begin van het einde voor websites met namen als voorschotje.nl, cashper.nl, heeleen.nl en betaaldag.nl. De ondernemers achter de websites zijn handige jongens, die een paar jaar goed hebben verdiend aan het gebrek aan toezicht op de markt voor kleine consumentenleningen. Door boetes van de toezichthouder moeten ze een deel van hun verdiende winst weer afstaan. Gert Roepel bijvoorbeeld, zelfbenoemd marktleider met zijn website voorschotje.nl, krijgt een boete van twee miljoen euro. Ook Ferratum krijgt een tik op de vingers van de afm. Het Finse bedrijf moet in 2013 driehonderdduizend euro betalen voor het aanbieden van 53.000 te dure kredieten in een klein jaar tijd.

Het ferme optreden van de afm heeft succes. Bijna alle flitskredietaanbieders verdwijnen van de Nederlandse markt. ‘Tussen 2011 en 2013 heeft de afm handhavend opgetreden bij achttien marktpartijen’, zegt Leichsenring van de afm. Het leidt tot het trotse persbericht van de toezichthouder over de krimp van de Nederlandse flitskredietmarkt van achttien miljoen euro naar driehonderdduizend euro.

Maar volledig uitgeroeid raakt flitskrediet niet. Eén partij weet de strenge supervisie van de afm te ontwijken. Ferratum vindt een maas in de wet om de verder drooggelegde Nederlandse markt te blijven bedienen. Het bedrijf van oprichter en meerderheidsaandeelhouder Jorma Jokela biedt zijn krediet tegenwoordig in Nederland aan vanuit het Britse filiaal van de onderneming, bleek vorig jaar uit onderzoek van radioprogramma Argos en De Correspondent. De afm heeft daar niets over te zeggen, zolang het aanbieden via internet gebeurt. >

In Groot-Brittannië zijn de regels voor ‘payday credit’ een stuk soepeler dan in Nederland. Bovendien heeft de Britse Financial Conduct Authority (fca) het te druk met het aanpakken van kredietexcessen op het eigen eiland om zich om Ferratum te bekommeren. ‘Het komt voor dat buitenlandse toezichthouders andere eisen stellen voor een vergunning. Of dat ze geen, of een veel hoger, maximum stellen aan de maximale vergoeding. Dat maakt samenwerken lastiger’, zegt afm’er Leichsenring. Op specifieke gevallen, zoals samenwerking met de Britse toezichthouder of de bestrijding van Ferratum, kan de afm niet ingaan.

Flitskrediet is daarmee verworden tot het onkruid in de tuin van de buren. De afm kan nog zo ijverig schoffelen in het eigen perkje, als de buurman de brandnetels in zijn tuin niet als een probleem ziet, kan de toezichthouder er weinig aan doen. Nog één strohalm heeft de financiële waakhond om Ferratum te bestrijden. Als internetaanbieder vanuit Groot-Brittannië mag Ferratum volgens de Europese regels alleen contact hebben met zijn klanten via het web. Ander contact met de klant valt onder toezicht van de afm. Maar Ferratum slaagt er niet in om volledig online te communiceren. Er zijn nogal wat klanten die een zetje nodig hebben om hun lening op tijd terug te betalen. Dat zetje geven gaat nu eenmaal het makkelijkst via de telefoon.

Het is 22 december 2017 als de afm voor de rechtbank in Rotterdam een ultieme poging doet om flitskrediet van de Nederlandse markt te bannen. De jurist van de financiële waakhond trekt tijdens een gesloten zitting alles uit de kast. Tegenpartij Ferratum verkoopt hetzelfde veel te dure krediet waarvoor het bedrijf in 2013 beboet is, betoogt zij. De debiteurenafdeling van Ferratum belt klanten en kan gebeld worden, argumenteert ze. Ferratum is volgens haar daarom helemaal geen internetaanbieder. Bovendien hebben het College van Beroep en de Rotterdamse rechtbank zelf meermalen geoordeeld dat flitskrediet een ernstige overtreding is van de Wet op het financieel toezicht (Wft). De rechter moet het flitskrediet op ferratum.nl en saldodipje.nl verbieden, concludeert de afm-jurist.

De rechter geeft de afm op al deze punten gelijk. Ferratum overtreedt de Wft met hetzelfde flitskrediet als waarvoor de Finnen in 2013 beboet zijn, erkent hij. En toch verliest de toezichthouder de rechtszaak. Ferratum hoeft geen dwangsom te betalen, laat staan zijn activiteiten stop te zetten. De rechter oordeelt dat de kernonderdelen van de kredietverlening, zoals het afsluiten van de lening en het (reguliere) terugbetalen, via internet plaatsvinden. Dat wanbetalers een telefoontje kunnen krijgen is bijzaak. Ferratum is een internetaanbieder en valt dus onder Brits toezicht, concludeert de rechter. De afm kan nog wel in hoger beroep.

Vanuit haar machteloze positie doet de afm het weinige wat de toezichthouder nog kan doen: ze ijvert voor een reclameverbod voor flitskrediet en probeert consumenten te waarschuwen. In de nieuwsbrief van maart wijst de afm consumenten erop dat hoge kosten niet zijn toegestaan. ‘Mochten buitenlandse aanbieders meer dan veertien procent in rekening brengen aan Nederlandse consumenten, dan doen die er goed aan juridisch advies in te winnen en in actie te komen’, laat een woordvoerder van de afm weten.

Small groene flitskrediet 2 1

De gehaaide imitators van het Ferratum-model blijken afkomstig uit Oost-Europa. LoanRider is eigendom van Palden Finance, dat weer in handen is van de Est Joel Mitt. Mitt heeft ervaring met flitskrediet, maar niet in Nederland. Hij is een van de oprichters van Britse flitskredietaanbieder Cash On Go, volgens zijn LinkedIn. Op zijn persoonlijke pagina ontbreekt opvallend genoeg een vermelding van zijn nieuwe solo-onderneming. De Est erkent aan de telefoon eigenaar te zijn van Palden Finance, maar weigert verdere vragen te beantwoorden. Per mail gestelde vragen beantwoordt hij niet.

Mitts zakenpartner luistert naar de naam Ewa Sliwinska. Sliwinska is de baas bij garantsteller FairSecure, volgens bedrijfsgegevens van het Poolse ministerie van Justitie. Ook Sliwinska antwoordt niet op e-mails met vragen. Sliwinska heeft net als Mitt ervaring met flitskrediet in het buitenland. Ze werkt voor de Poolse flitskredietverstrekker Zaliczka, staat op haar Facebook-pagina. Tussen de lijst met haar betrekkingen ontbreekt ook bij haar de parel op het werk: haar eigen bedrijf.

Opvallend is verder dat bij Sliwinska’s werkgever Zaliczka een oude bekende opduikt. Het Poolse kredietbedrijf is eigendom van Gert Roepel, de Nederlander die eerder de baas was bij het met twee miljoen euro beboete Voorschotje. Dat Roepel via zijn netwerk verbonden is met LoanRider lijkt logisch: hoe anders komen een Pool en een Est aan de benodigde kennis van de maas in de wet die Ferratum ontdekte?

Maar Roepel laat via Facebook Messenger weten niet bij de onderneming betrokken te zijn. Hij erkent Joel Mitt te kennen, maar de namen Palden Finance, LoanRider en FairSecure zeggen hem niets. ‘Ik wil niets meer met Nederland te maken hebben. Ik heb genoeg problemen gehad met Voorschotje’, schrijft de ondernemer die rijk werd met duur betaalde erotische sms’jes. Sliwinska vertrok volgens Roepel ‘iets later’ dan oktober 2016 bij Zaliczka om voor zichzelf te beginnen. In die maand nam Roepel de Poolse kredietverstrekker over. Volgens een oud-werknemer werkte Sliwinska echter eind vorig jaar nog bij Zaliczka. Direct na het stellen van vragen door De Groene Amsterdammer verdwijnt Sliwinska’s functie bij Zaliczka van haar Facebook-pagina.

Roepel heeft wel een verklaring voor het feit dat een Est en een Poolse zonder de benodigde expertise of taalkennis een Nederlandse flitskredietaanbieder kunnen runnen. ‘Ik ben in het verleden gestart met leenactiviteiten in Nederlands en Franstalig België, Spanje en Argentinië. Ik spreek die talen ook niet en heb niet de lokale juridische kennis. Maar met goed advies en vertaalbureaus is dit niet moeilijk, zeker als je heel goed kijkt naar de concurrenten’, schrijft hij.

Achter het onvermogen van de afm om buitenlands flitskrediet van de Nederlandse markt te weren gaat een dieper probleem schuil. Europese bedrijven kunnen hun financiële producten tegenwoordig met een vergunning in één land in de hele EU aanbieden, met behulp van het Europese paspoort of een beroep op de Europese richtlijn voor elektronische handel. Dat scheelt rompslomp: bedrijven hoeven niet meer in elk land de papierwinkel door.

Nationale toezichthouders hebben die luxe niet. Zij kunnen alleen bedrijven uit eigen land op het matje roepen. Buitenlandse partijen die actief zijn op hun thuismarkt kunnen ze niet bestraffen. ‘Er ontstaan problemen als Malta of Cyprus de normen anders invullen dan Duitsland en Nederland’, zegt Jaap Koelewijn, hoogleraar corporate finance aan Nyenrode. Neem flitskrediet: Nederland beschermt de consument beter dan andere Europese landen, die bijvoorbeeld geen maximum stellen aan de toegestane rente. Aan buitenlandse aanbieders kan de afm niets doen. Koelewijn heeft nog een bezwaar tegen de huidige Europese regels. ‘Arbitrage is heel lastig. Als ik zaken doe met een Cypriotische beleggingsbemiddelaar en het gaat fout, dan moet ik mijn recht misschien wel op Cyprus halen. Tegen de tijd dat ik de juiste autoriteit te pakken heb is de vogel vaak al gevlogen.’

Ferratum overtreedt met het flitskrediet de wet. En toch verliest de toezichthouder AFM de rechtszaak

Het gevolg is dat bedrijven met twijfelachtige producten zich in het EU-land met de minste weerstand kunnen vestigen, om van daaruit de gehele Europese Unie te bestrijken. Een bekend voorbeeld is het bestaan van Europese goksites. In Nederland is gokken via internet (nog) niet toegestaan. Maar Nederlandse gokkers kunnen doodeenvoudig surfen naar een gokwebsite uit bijvoorbeeld Malta.

‘Ik zie het ook veel bij nare speculatieve producten waar de gemiddelde klant ver weg van wil blijven, zoals “Contracts for Difference” (CfD’s) en binaire opties. Dat zijn allebei financiële producten die veel weg hebben van gokken’, zegt Koelewijn. Individuele lidstaten kunnen die kwalijke producten niet bestrijden, dat moet op Europees niveau gebeuren. Bij CfD’s en binaire opties is dat gelukt: eind maart maakte Europese toezichthouder esma bekend dat ze binaire opties verbiedt en CfD’s onderwerpt aan strenge restricties.

Eind april riep de afm in haar jaarlijkse wetgevingsbrief op om ook flitskrediet Europees aan te pakken. Hoe dat eruit zou moeten zien? ‘Daarover zijn we in gesprek met Financiën. Een voorbeeld van een oplossing zou kunnen zijn dat veertien procent rente per jaar het maximumtarief wordt voor heel Europa’, zegt Anne-Marie Leichsenring van de afm.

Leichsenring erkent dat de Europese route naar een oplossing lang zal zijn. De EU ziet de schaduwkant van de Europese interne markt vooralsnog niet in. Sterker nog, in maart vorig jaar presenteerde de Europese Commissie een actieplan dat bestaande belemmeringen voor financiële dienstverleners in Europa zou moeten wegnemen. Minder Europese regels zouden de concurrentie moeten bevorderen en innovatie moeten stimuleren, volgens de Europese Commissie. Toenmalig minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem was bij de les. Hij is geen voorstander van regelgeving die het makkelijker maakt om een krediet aan te gaan in het buitenland, schreef de minister in een reactie op het plan aan de Tweede Kamer. Dijsselbloem noemde flitskrediet specifiek als voorbeeld van ongewenste financiële dienstverlening.

Is er dan niets wat Nederland zelf kan doen om zijn consumenten te beschermen tegen ongewenste financiële producten? Niet echt, zegt Koelewijn. ‘Het enige wat Nederland kan doen is een land als Malta een beetje onder druk zetten: ga je eens gedragen. Maar daar houdt het wel mee op.’

Toch is er een Nederlander die nog wel gelooft in de binnenlandse bestrijding van flitskrediet. Op een dinsdag in september krijgt de voormalig bloemenexporteur Gerhard Borgert via een internetforum voor schuldenaars een berichtje van schuldenaar Bram. Bram vraagt om zijn hulp. Hij heeft een dagvaarding van Palden Finance gekregen en weet niet wat hij moet doen. Bram kent Borgert niet persoonlijk, maar zijn pseudoniem is beroemd onder schuldenaren op het forum. In bijna 1600 berichten in zeven jaar geeft Borgert gedupeerden juridische adviezen over de omgang met woekerpraktijken en agressieve incassobureaus.

Borgert, zelf ex-schuldenaar, ontdekt zijn roeping als vraagbaak voor schuldenaren als hij in 2011 toevallig op de website van het schuldenforum terechtkomt. Drie jaar eerder is Borgert gestopt met zijn bloemenbedrijf, nadat een Engelse zakenpartner hem heeft opgelicht. Een carrière als zelfstandig klusser is niet van de grond gekomen in de crisisjaren. Borgert leeft van een uitkering, maar stilzitten is niets voor hem. De tijd die hij over heeft spendeert hij aan zijn hobby, het lezen van wetboeken op internet.

‘Mijn filosofie is: als iedereen stopt met terugbetalen moet Ferratum wel een rechtszaak beginnen’, vertelt Borgert aan de keukentafel in zijn huis in Dordrecht. ‘Daarmee bedoel ik niet dat mensen bewust een lening moeten nemen met het doel die niet terug te betalen. Dat is bedrog’, voegt hij er snel aan toe.

Borgert hoopt een rechtszaak van de grote speler Ferratum tegen een lener uit te lokken. Hij is ervan overtuigd dat de lener die zal winnen. Als dat eenmaal gebeurd is kunnen de kredietverstrekkers inpakken, denkt hij. Met een eerste uitspraak in de hand kunnen andere leners aantonen dat Ferratum en LoanRider onwettige kredieten verkopen. Maar Ferratum bijt jarenlang niet door, tot frustratie van Borgert. Wie niet betaalt, krijgt dreigende deurwaarders en dagvaardingen voor de kiezen, maar daar blijft het bij. Het Finse bedrijf sleept maar geen Nederlandse leners voor de rechter.

Online kredietverstrekker LoanRider spant wel rechtszaken aan tegen wanbetalers. Bram is een van hen. Hij heeft op het schuldenforum gelezen over de strijd van de afm tegen flitskrediet en besloten dat hij een dergelijke ‘boevenbende’ niet terug wil betalen. ‘Ik dacht dat al die aanmaningen puur bedoeld waren om te intimideren. Ik had niet verwacht dat het tot een rechtszaak zou komen’, zegt hij.

Dit is het moment waarop Borgert jarenlang heeft gewacht. Hij kan eindelijk een principiële zaak tegen een flitskredietaanbieder voeren. ‘Ik ga meer doen dan alleen advies geven. Ik zal deze rechtszaak voor je gaan voeren!’ mailt hij Bram nog dezelfde avond.

Drie maanden later staat Borgert voor de Rotterdamse kantonrechter. Hij bladert door een map met aantekeningen. Om zijn pols schuift een armband van koperdraad heen en weer. In zwart T-shirt neemt hij het op tegen de puntschoenen en het geruite jasje van Bart van Eersel van deurwaarderskantoor Van Lith. Van dat kantoor maken flitskredietaanbieders vaker gebruik.

‘Wat is de relatie tussen Palden Finance en garantsteller FairSecure?’ vraagt de rechter aan Van Eersel. ‘Ze bestaan los van elkaar, maar hebben wel een overeenkomst’, antwoordt de deurwaarder. De rechter weet genoeg: ‘Dan is er een relatie.’

Of Borgerts verdediging een goede kans maakt is moeilijk te zeggen. De rechter moet verschillende wetsartikelen tegen elkaar afwegen. Aan de ene kant heeft LoanRider een Litouwse kredietvergunning en mag het in de hele EU leningen verstrekken. Maar dat betekent niet dat Borgert en Bram kansloos zijn. De verborgen kosten die flitskredietaanbieders als LoanRider rekenen zouden gekwalificeerd kunnen worden als oneerlijke handelspraktijken, volgens afm’er Leichsenring, die LoanRider niet bij naam noemt. Borgert zelf haalt artikel 6 uit Rome 1 aan, een Europese verordening die het nationale recht boven het Europese recht stelt indien de consument daarom vraagt.

Na afloop van de zitting heeft Borgert een goed gevoel. ‘We treffen het met de rechter. Die besefte dat het hier niet alleen gaat om een vordering die terugbetaald moet worden, maar dat deze zaak een sociaal en juridisch belang heeft’, schrijft hij op het forum.

Mogelijk voorvoelt ook LoanRider dat het moet vrezen voor de toekomst. Of het nu komt door de rechtszaak, druk van de afm of aandacht van De Groene Amsterdammer: eind april verandert de inhoud van de website. Alle verwijzingen naar commerciële garantsteller FairSecure verdwijnen. Alleen de voor LoanRider weinig winstgevende optie met een garantsteller uit eigen omgeving is nog beschikbaar. LoanRider beantwoordt nog altijd geen vragen, maar op een blog beweert een anonieme lener dat hij of zij een verklaring heeft gekregen. LoanRider zou van zijn ‘Nederlandse juridisch adviseur’ te horen hebben gekregen dat de informatie op de website niet voldoet aan Europese regels. Of die uitspraak klopt is niet te controleren.

Bram houdt ondertussen vertrouwen in een goede afloop van zijn rechtszaak, waarvan de uitspraak eind juni wordt verwacht. Om kosten te besparen woont Bram tijdelijk bij zijn ouders. ‘Voor het einde van het jaar hoop ik weer op mezelf te wonen. Dan ga ik mijn best doen om voor altijd uit de schulden te blijven.’