Leo Jordaan

L.J. Jordaan (1885-1980) was voor De Groene Amsterdammer niet alleen van belang als toonaangevend filmcriticus. Van 1928 tot 1936 was hij ook redacteur van het weekblad. In die hoedanigheid reisde hij nog eens vergeefs naar Frankrijk af om Matthijs Vermeulen over te halen terug te keren als muziekcriticus. Maar zijn grootste faam dankt hij natuurlijk aan de politieke prenten die hij tussen 1915 en 1948 voor De Groene Amsterdammer tekende.

Toen hij in 1915 voor het blad ging werken, moest hij genoegen nemen met de rol van tweede tekenaar. Al sinds 1886 werd de zogenoemde ‘groote plaat’, die wekelijks als los bijvoegsel bij De (Groene) Amsterdammer verscheen, getekend door de even brave als populaire Johan Braakensiek. Nadat deze in 1931 eindelijk met pensioen was gegaan, nam Jordaan diens positie over. De losse prent werd in 1934 vervangen door een getekende cover. Wie deze omslagen bestudeert, raakt gegarandeerd onder de indruk van de indringende en beklemmende wijze waarop Jordaan de steeds grimmiger wordende werkelijkheid van de jaren dertig in beeld wist te brengen.

Op het einde van de Tweede Wereldoorlog tekende Jordaan een reeks vlijmscherpe prenten over de Duitse bezetting, die in mei 1945 werd gepubliceerd onder de titel Nachtmerrie over Nederland. Het album was een enorme bestseller en leverde het startkapitaal op dat nodig was om De Groene Amsterdammer opnieuw te laten verschijnen. In 1948 verliet hij De Groene Amsterdammer om voor Vrij Nederland te gaan werken. De in zijn ogen veel te kritiekloze houding van De Groene Amsterdammer ten opzichte van het communisme was hem steeds meer gaan tegenstaan. (RH)