Hoogleraar sociale geschiedenis, Universiteit Leiden

Leo Lucassen

Massahysterie en Massa-immigratie

Op maandag 20 december werd ik door radio 1 gevraagd om commentaar te leveren op het record aantal van 146.378 immigranten dat Nederland in 2009 was binnengekomen. Directe aanleiding was een lezing die ik hield bij de lancering van de website vijfeeuwenimmigratie.nl op zondag 28 november. Daarin hekelde ik de hysterische toon van het migratiedebat in Nederland en het gebrek aan historisch besef en feitenkennis. Een week later presenteerde het CBS de nieuwste cijfers over immigratie naar Nederland in 2009, waaruit bleek dat er in dat jaar een record aantal van meer dan 146.000 immigranten de grens was gepasseerd. Dat was voor Tweede Kamerleden weer aanleiding om de regering te vragen hen van cijfers te voorzien over deze ontwikkeling. De achtergrond was duidelijk. Hier was iets ernstigs aan de hand. Ons kleine land dat toch al zo worstelde met een volstrekt mislukte integratie van grote groepen laaggeschoolde immigranten werd onder de voet gelopen door nieuwe horden die ‘onze’ nationale identiteit bedreigde, de kans op terrorisme vergrootten en de staatsruif leeg kwamen eten. OK, misschien was de toon hier en daar wat genuanceerder, maar dat het een probleem was daar leek niemand over te twijfelen.

Als die kamerleden de moeite hadden genomen om tien minuten te spenderen aan een korte scan van de CBS website, dan was hun opwinding waarschijnlijk aardig gezakt. Om te beginnen zaten er onder die 146.000 immigranten zo’n 92.000 ‘westerse’ migranten uit Europa en landen als de VS en Japan. Blijven over 55.000 niet westerse immigranten, waarvan bijna 10.000 in Nederland zijn geboren, 12.000 hoogopgeleiden uit landen als China en India, zo’n 5000 uit Latijns Amerika en 9000 Antillianen en Surinamers.

Ten tweede zou hun wellicht zijn opgevallen dat er in 2009 ook een groot aantal mensen Nederland verlieten. Ook dat was (bijna) een record, namelijk 85.000. Het resterende saldo van zo’n 30.000 niet westerse migranten is stukken lager dan de bijna 55.000 tien jaar geleden. Zien we even af van de – overigens lage aantallen asielzoekers, dan resteert een positief saldo van 1133 Marokkanen, 2154 Turken en 1600 Antillianen, de drie bekende ‘probleemgroepen’. Aantallen die opnieuw stukken lager zijn dan enige tijd geleden. Kortom geen sprake van massa-immigratie en evenmin van een ‘tsunami’ van laagopgeleiden en Moslims, maar het zoveelste voorbeeld van hysterisch crowd surfen van door het populisme aangestoken politici voor wie beeldvorming belangrijker lijkt dan de feiten.

Ernstiger is dat weinigen zich lijken te realiseren dat we door de eenzijdige focus op de problemen die laaggeschoolde immigranten veroorzaken (en die zoals we zagen slechts een kleine minderheid uitmaken van de instroom), het kind met het badwater weg dreigen te gooien. De Nederlandse economie zal de komende decennia namelijk een almaar groeiende behoefte hebben aan hoogopgeleide migranten uit welk werelddeel dan ook. En het zal daarvoor de concurrentiestrijd aanmoeten met andere Europese landen, de VS en Canada, zoals onlangs nog door de economen Brakman en Witteloostuijn is betoogd. De xenofobische politieke en publieke sfeer maakt dat veel potentiële nieuwkomers, uit landen als China en India, maar ook hoogopgeleide Turken en Iraniërs, zich wel twee keer bedenken voordat ze de keus op Nederland laten vallen.
Het is daarom hoog tijd dat politici, niet in het minst van liberale partijen zoals de VVD, zich realiseren dat ze zich door de populistische gijzeling in de eigen voet schieten. In plaats daarvan kan van het verleden worden geleerd (de echte record massa-immigratie vond plaats gedurende de Gouden Eeuw) dat immigratie een van de structurele kenmerken in de Nederlandse geschiedenis is en dat een positief en selectief immigratiebeleid van levensbelang is.


Lees ook een artikel dat Leo Lucassen eerder publiceerde inDe Groene Amsterdammer of bekijk zijn pagina bij de Universiteit Leiden