Leugentjes

Mooie verhalen bij de presentatie van de verkiezingsprogramma’s van PvdA, VVD en CDA. En hier en daar een loopje met de waarheid.

Je zou bijna tranen in je ogen hebben gekregen van het verhaal van pvda'er Hans Kamps toen hij vorige week in het Amsterdamse partijbureau het onder zijn voorzitterschap geschreven pvda-verkiezingsprogramma aanbood aan aanstaand partijleider en lijsttrekker Job Cohen en aan partijvoorzitter Lilianne Ploumen.
Kamps begon bij zijn jeugd en verhaalde over de volle, kleine behuizing met slechts een schuifdeur tussen de familie Kamps en een ander kinderrijk gezin, waarin zij uiteraard gelukkig waren want dat hoort bij zo'n verhaal, maar waarin ook verbetering kwam dankzij de sociale woningbouw van na de Tweede Wereldoorlog, met dank aan de sociaal-democratie.
Kamps vertelde ook over de te vroege dood van zijn vader, en hoe zijn moeder toen met al die kinderen achterbleef, wat toch goed ging omdat ze een uitkerinkje kreeg, dankzij de sociaal-democratie.
Met zo'n familiegeschiedenis, wilde Kamps maar zeggen, ben je automatisch schatplichtig aan de pvda. Het is ook een ‘mooi’ verhaal nu de verzorgingsstaat, opgebouwd in de eerste decennia na de oorlog, als gevolg van de economische crisis en de vergrijzing van de bevolking onder druk staat: wij, sociaal-democraten, hebben hem opgebouwd, wij zullen ervoor zorgen dat hij niet wordt afgebroken, was de achterliggende boodschap.
Maar het is niet het hele verhaal. De verzorgingsstaat is niet alleen te danken aan de sociaal-democraten. Ook de christelijke partijen, met name de toenmalige Katholieke Volkspartij (kvp), en in mindere mate de protestantse Christelijk-Historische Unie (chu) en Anti-Revolutionaire Partij (arp), en zelfs de liberale vvd zaten in naoorlogse kabinetten en hebben eraan bijgedragen dat de familie Kamps een betere woning kreeg, de weduwe en wezen Kamps recht hadden op een uitkering als gevolg van de in 1959 ingevoerde Weduwen- en Wezenwet, en de weduwe toen zij ouder was van het ook in de jaren vijftig ingestelde ouderdomspensioen, aow, kon genieten.
Het is bovendien niet het hele verhaal, omdat de sociaal-democraten ook hebben meegeholpen en ook nu willen meehelpen om de verzorgingsstaat eigentijdser te maken, zoals je dat positief zou kunnen uitdrukken, dan wel deze af te breken, voor wie daar anders over denkt. Denk aan hun regeringsverantwoordelijkheid toen de strengere Arbeidsongeschiktheidswet en Nabestaandenwet werden ingevoerd en aan hun huidige voornemen om de aow-leeftijd in de toekomst te verhogen naar 67.
Een paar dagen later, in het Haagse perscentrum Nieuwspoort, was het vvd-partijleider en beoogd lijsttrekker Mark Rutte die op zijn beurt bij de presentatie van het verkiezingsprogramma van zijn partij een loopje met de waarheid nam. Waar bij de pvda de nadruk in de komende verkiezingscampagne ligt op de staat als hoeder van het eerlijk delen, willen de liberalen benadrukken dat alleen bij hen de overheidsfinanciën in goede handen zijn en zij de enigen zijn die geen dure rekeningen doorschuiven naar de toekomst. In het vvd-verkiezingsprogramma heet het stoer dat 'de babyboomgeneratie zijn (!) eigen financiële problemen moet oplossen’.
Rutte hield zijn gehoor voor dat liberalen in het verleden financiële problemen ook niet vooruitschoven, vvd'ers hebben na een kabinet van sociaal-democraten en christenen juist altijd de rommel kunnen opruimen.
Het klopt dat in de jaren zeventig onder het kabinet-Den Uyl, waarin de pvda regeerde met kvp en arp, de collectieve lasten fors groeiden, mede als gevolg van de oliecrisis en de daardoor flink oplopende uitgaven voor de sociale zekerheid. Maar het klopt niet dat de vvd daarna de rommel opruimde. Althans niet direct.
Tijdens het daaropvolgende kabinet-Van Agt I, waarin vvd-coryfee Hans Wiegel vice-premier was naast de katholieke premier Dries van Agt, zijn de collectieve uitgaven harder gestegen dan in de jaren daarvoor, en ook daarna zijn ze, tot en met 2007, niet meer zo hard omhoog gegaan. Als geheugenopfrissertje voor Rutte: toenmalig cda-minister Frans Andriessen van Financiën wilde flink bezuinigen en dacht de vvd daarin mee te kunnen krijgen, maar Wiegel en zijn smaldeel in het kabinet gingen er uiteindelijk niet mee akkoord, waarna Andriessen en zijn staatssecretaris hun ontslag indienden bij de koningin.
Dat de vvd de babyboomgeneratie haar eigen financiële problemen laat opruimen is ook discutabel, want aan de hypotheekrenteaftrek willen de liberalen niet tornen, terwijl die generatie daar toch prettig van heeft geprofiteerd. Als die generatie komt te overlijden, mag ze van de vvd die huizen straks ook nog tegen een lagere 'sterftaks’ nalaten aan nabestaanden. Waardoor die generatie ook postuum niet meewerkt aan de financiële gezondheid van de staat.
Al bijna twee weken voordat Rutte het vvd-verkiezingsprogramma ontving, had cda-lijsttrekker Jan Peter Balkenende het programma van zijn partij gepresenteerd gekregen. Ook toen was er een leugentje om eigen bestwil. Om de toch al grote onzekerheid in de samenleving in deze crisistijd niet nog groter te maken, belooft het cda rust aan het hypothekenfront. Althans, voorlopig. Dat wil zeggen, 'zolang de hypotheekrenteaftrek huizenbezit stimuleert en doorstroming op de huizenmarkt bevordert’, want zo staat het in het programma.
Maar laat nu volgens deskundigen die doorstroming stokken als gevolg van de renteaftrek, waardoor starters op de woningmarkt moeilijk een betaalbaar huis kunnen vinden. Balkenende wilde dan ook niet beloven dat de hypotheekrenteaftrek ook op de iets langere termijn dan de komende vier jaar voor het cda onaantastbaar is. Het bleef bij: nu niet. Waardoor het des te meer leek alsof pvda, sp, ChristenUnie, GroenLinks en d66 er wél direct morgen flink het mes in willen zetten. Nog een leugentje.