Leve de kloof tussen burger en bestuur!

Het automobiele gedeelte van de Amsterdamse burgerij blijkt de afgelopen jaren ‘dubbel gepakt’: dezelfde ambtenaren die na iedere minuut tijdsoverschrijding op de parkeermeter overgingen tot het aanbrengen van een wielklem, dan wel het wegslepen van de auto, gingen er in de nachtelijke uurtjes met de recette vandoor. Wethouder Guusje ter Horst spreekt van ‘een ambtelijke samenzwering’ en zegt dat ze er eigenlijk niets aan kan doen.

Uit Rotterdam, van oudsher begiftigd met het meest mepgrage type agent, bereiken ons al even alarmerende geluiden. Volgens een vertrouwelijke en derhalve prompt uitgelekte missive van Bram Peper aan minister Dijkstal snuiven en zuipen de Rotterdamse agenten zich ongans, houden zij zich massaal bezig met ongewenste intimiteiten op elkaar en hun gevangenen, stelen zij als raven, en houden zich voorts bezig met valsheid in geschrifte, oplichting van de Sociale Dienst en het GAK en verdienen in de vrije uurtjes bij als uitzendkracht voor koppelbazen, souteneurs en andere compartimenten van de internationale misdaad. De ‘integriteitsverklaring’ die de Nederlandse agenten enkele maanden geleden moesten ondertekenen, hielp kennelijk niet.
Minister Dijkstal, op zijn beurt, kwam in Brussel met een verklaring die de levensvreugde ook niet verhoogde: met de politie in Amsterdam en Den Haag is het geen haar beter. Dijkstal ziet tekenen van criminalisering in brede lagen van het overheidsapparaat, met name bij gemeenteraden, burgemeesters en departementen. De oorzaak is dat de georganiseerde misdaad 'aanhoudend probeert greep te krijgen op de samenleving’, daarbij profiterend van 'afnemend normbesef in alle geledingen van de maatschappij’.
Dat de minister de door hem gesignaleerde criminalisering van de overheid in verband wil brengen met een algeheel sociaal Verelendungsproces is begrijpelijk. Gedeelde schuld is halve schuld. Maar met evenveel kracht kan men volhouden dat hier sprake is van een autonoom staaltje bestuurlijke dynamiek. Er is onder paarse vlag namelijk een ernstige vergroving van het overheidsoptreden te zien. Op politioneel terrein heeft de staat met de Eurotop in Amsterdam en de ontruiming van Groenoord duidelijk gedemonstreerd dat burgerrechten in de late jaren negentig geen cent meer waard zijn. Ook machtige diensten als de Fiod en de Belastingdienst werken tegenwoordig ongegeneerd met een 'license to kill’. In naam van een effectieve overheid zijn veel moeizaam tot stand gekomen garanties voor de burger bij het groot vuil gezet. Geen wonder dat een dergelijke uitbundige vergroting van de macht van het apparaat uiteindelijk doorwerkt in de gedragingen van de individuele ambtenaar.
Hoe het ook zij, van Dijkstal mag een dieper gaande rapportage tegemoet worden gezien over deze angstaanjagende problematiek. Het is sowieso al vreemd dat de minister zijn S.O.S.-signalen wenste te ventileren via een losse flodder in de wandelgangen van het Brusselse Euro-hof. Vooralsnog kunnen we alleen maar met een brok in de keel terugverlangen naar de tijd dat de kloof tussen burger en bestuur hemelsbreed was.