SPUI25 bestaat vijf jaar

Levend magazine

Bij SPUI25 geen loze kreten of oneliners, maar discussies over actuele thema’s en de kruisbestuiving tussen wetenschap en cultuur. De behoefte aan inhoud en verwondering is nog steeds groot.

Vijf jaar geleden opende Academisch-cultureel centrum SPUI25 zijn deuren en inmiddels is het niet meer weg te denken uit het culturele en wetenschappelijke aanbod in de hoofdstad. Van twee activiteiten per week ging het centrum naar gemiddeld twee programma’s per dag met een totaal van ongeveer 220 per jaar. Honderden wetenschappers en mensen uit de culturele en kunstensector stonden de afgelopen jaren op het podium aan het Spui. De gemiddelde zaalbezetting ligt boven de negentig procent.

Hoe is dit succes te verklaren? Wat zou dat betekenen? SPUI25 slaat een brug tussen wetenschap, cultuur en het publiek. Het beweegt zich tussen feit en fictie, geeft ruimte aan de wisselwerking tussen realiteit en verbeelding. Het is een levend magazine waar wetenschappers hun onderzoek over het voetlicht brengen, waar auteurs hun boek presenteren, academici en kunstenaars worden geïnterviewd en waar discussies worden gevoerd over allerlei actuele thema’s, van de toekomstige verhalen van Europa tot het ontstaan van het heelal, van mecenaat, de creatieve industrie tot de ‘zin en onzin’ van migratie of virussen.

Het gaat, kortom, over de inhoud. Bij SPUI25 geen oneliners, geen loze kreten, geen opeenvolging van meninkjes. Wie SPUI25 bezoekt wil wat opsteken, wil weten welke inzichten wetenschappelijk onderzoek heeft opgeleverd, wat de culturele trends zijn en in wat voor wereld hij leeft. Hij is nieuwsgierig en onderzoekend, wil zich vertrouwd maken met wat niet meteen begrijpelijk is, hij wil nationale en internationale grootheden en kenners van een bepaald vak­gebied beluisteren. De SPUI25-bezoeker, jong of oud, komt om zich geestelijk te laven, om vragen te stellen, om mee te praten en zich een idee te vormen van actuele vraagstukken.

De universiteit moet een manier vinden om zich meer en beter met de maatschappij te verbinden, zegt Stefan Collini, hoogleraar cultuur­geschiedenis in Cambridge, elders in deze bijlage. Dat geldt in even grote mate voor cultuur en de kunsten. Beide hebben te maken met stevige tegenwind. Beide moeten de legitimiteitsvraag beantwoorden. In Nederland, maar ook daarbuiten – zeker in tijden van crisis waarbij economische impact, valorisatie en toepasbaarheid hoog in het vaandel staan. De kunstenaar en de wetenschapper worden geacht ondernemer en manager te zijn, zich in het marktmodel te voegen en voor de samenleving relevante output te produceren. Tegelijkertijd dijt het universum uit en wordt de plek voor kunst en wetenschap kleiner. Binnen die randvoorwaarden dreigt de culturele inhoud, de wetenschappelijke kern, uit het oog verloren te worden. Precies op dat vlak beweegt SPUI25 zich: nu het denken in economische termen de overhand heeft, blijkt er een enorme behoefte te zijn aan inhoud, verwondering en fascinatie. De SPUI25-ganger is bezoeker maar ook deelnemer aan het debat. Hij vindt er inspiratie, verbazing, inzicht, schoonheid, zelfontplooiing.

SPUI25, dat geen overheidssubsidie ontvangt, staat of valt met samenwerking tussen een aantal financiële en inhoudelijke partners. Van meet af aan faciliteerde de Universiteit van Amsterdam het initiatief en stelde onder andere de zaal ter beschikking, gelegen pal aan het boekenplein van Amsterdam. Aan de wieg van SPUI25 stonden ook Athenaeum Boekhandel, de alumnivereniging en de Amsterdam University Press, diverse faculteiten sloten zich aan, NWO Geesteswetenschappen, de knaw en uitgeverij De Bezige Bij. De samenwerking bleef geen vrome wens, maar leidde tot daadwerkelijke kruisbestuiving. Bijna elke activiteit heeft een academische én een culturele component. SPUI25 werd een community, een netwerk dat zich niet tot Amsterdam beperkt, maar sprekers én bezoekers van ver daarbuiten aantrekt.

Vanaf 21 september viert SPUI25 zijn eerste lustrum, met een feestelijk programma rond het thema ‘De toekomst’. Hoogtepunten zijn de zesde SPUI25-lezing door de Britse politiek-filosoof John Gray (zie het interview met hem elders in deze bijlage); een ontmoeting met de directeur van de Harvard Library Robert Darnton (een artikel van zijn hand is ook opgenomen); een debat over vertrouwen in de wetenschap en over de creatieve industrie; een serie Inspiratie – over de grens!, over de wederzijdse inspiratie tussen wetenschappers en kunstenaars; en twee debatavonden over de toekomst van de geesteswetenschappen. Voor SPUI25 belangrijke persoonlijkheden krijgen carte blanche voor een avond over een onderwerp dat hun aan het hart gaat: voedsel, literatuur en geneeskunde, de Portugese dichter Pessoa, cultuur in de tijd van Thorbecke en Vondel.

Kortom, u wordt bijgepraat, geïnformeerd, verbaasd, geprikkeld en uitgedaagd. Word vriend van SPUI25! Wees welkom!


Margot Dijkgraaf is directeur Academisch-­cultureel centrum SPUI25. Voor informatie over het programma: SPUI25.nl. Toegang is gratis, reserveren verplicht