Levenslange toewijding

Tokio - Net als vele Europese tegenhangers gingen Japanse studenten in december massaal de straat op om te protesteren tegen het sollicitatiekeurslijf waar zij in worden gedwongen. De lichting studenten die in voorjaar 2012 hun studie afronden is nu al druk bezig met solliciteren.

De Japanse praktijk laat weinig keus over voor wie een goede carrière wil. Het sollicitatieproces behelst een aantal fasen. Fase 1: het tonen van veel goodwill. De student wordt geacht om gedurende een lange periode allerlei lezingen bij het bedrijf te volgen waar hij aan de slag wil; met collegetijden wordt vanzelfsprekend geen rekening gehouden en aanwezigheid wordt nauwgezet geadministreerd. Weliswaar wordt de baan voor het leven - lange tijd een van de pijlers van het Japanse bedrijfsmodel - vaak niet meer gegarandeerd, maar levenslange toewijding blijft vereist om een Japans bedrijf in te komen.

Fase 2: het lezen van stukken over het bedrijf, wat uitmondt in een soort examen. In examens is de gemiddelde Japanse student overigens gepokt en gemazeld - als hij al niet voor toelating tot de crèche een examen heeft moeten doen, heeft hij in ieder geval een jaar lang tot ‘s avonds laat gezweet in bijlesinstituten om zich voor te bereiden op de toelatingsexamens van de universiteit. En dan fase 3: het voeren van een sollicitatiegesprek.
Als je als student geen zin hebt in dit tijdrovende toneelstukje, kun je een baan bij een gerenommeerd Japans bedrijf doorgaans wel vergeten. Tenzij je een omweg bewandelt: studeren in het buitenland. Internationaal georiënteerde werknemers die goed Engels of Chinees spreken zijn voor het bedrijfsleven ook zonder toneelstukje interessant. Maar steeds minder studenten brengen tijd door over de grens, tot groot ongenoegen van veel toonaangevende Japanners. Zij zien in het steeds slechter wordende Engels van hun studenten een neiging van Japanse jongeren om zich steeds meer af te schermen van de boze buitenwereld. Als dat een tendens wordt op nationaal niveau, zal Japan een bijrol gaan spelen op het economische of technologische wereldtoneel.
Studenten die ondanks hun sollicitatiegeploeter geen baan vinden in april (de maand waarin vrijwel al het nieuwe personeel wordt aangenomen), schrijven zich vaak nog een jaar in bij de universiteit om nog eens mee te kunnen doen in de mallemolen van het solliciteren. Een jaar reizen of vrijwilligerswerk doen wordt door de zwarte pakken van Japan Corp. niet echt gewaardeerd. Slimmer is om te verhullen dat je in een eerdere ronde niet aan de bak hebt kunnen komen.