Liberiaanse spookleraren geven gewoon les

Monrovia – Al wekenlang maakt Emmanuel Appelton, de ambtenaar van het deelkantoor van het ministerie van Onderwijs zich zorgen over ‘zijn’ leraren. Het grootste deel van de leerkrachten in het district Harper wordt namelijk niet betaald voor hun werkzaamheden.

Appleton heeft het probleem al vaak aangekaart op centraal niveau. Vandaag heeft hij antwoord gekregen: zijn leraren bestaan niet. Volgens minister Tarpeh van Onderwijs zijn de desbetreffende leraren ghost teachers, en geesten, die moeten worden verdreven. De 27-jarige Steven is een van deze geest-leerkrachten: hoewel hij officieel niet bestaat, staat hij toch elke dag van acht tot twaalf uur ’s ochtends voor de klas.

Er is een gigantisch tekort aan leerkrachten in Liberia: in de burgeroorlog zijn veel onderwijzers vermoord, verhuisd of simpelweg verdwenen. Hele scholen zijn weggevaagd en het land is verwikkeld in een langdurig proces van wederopbouw. Zo ook het ministerie van Onderwijs.

Hoewel gratis en voor iedereen toegankelijk basisonderwijs de verkiezingsbelofte van president ‘Ma’ Ellen Sirleaf was, is sinds de oorlog de salarisadministratie niet meer herzien en worden steeds meer bezuinigingen doorgevoerd. Tegelijkertijd is de bevolkingsgroei hoog en heeft de naoorlogse generatie jongeren scholing hard nodig.

Werkloze jongeren gebruiken deze situatie in hun voordeel en nemen de identiteit van verdwenen leraren aan: zo strijken ze een relatief riant ambtenarensalaris op. Er heerst grote werkloosheid in Liberia en zeventig procent van de populatie leeft onder de armoedegrens van een dollar per dag. Een overheidssalaris van honderd Amerikaanse dollar per maand is dan ook een prettige meevaller. Zo ook voor Steven, die eigenlijk Zuo Johnson heet. Johnson heeft nooit de middelbare school afgemaakt en is niet bevoegd om les te geven. Toch is de gemeenschap in Tomato Camp heel blij met hem: zonder Zuo geen onderwijs voor hun kinderen.

De reden dat minister Tarpeh een geestenklopjacht is begonnen, wordt duidelijk tijdens de nationale schooltesten die de vooruitgang van Liberia’s jongste generatie moeten laten zien. In de aula van Cape Palmas High School in Harper is het stil: alleen de stem van de leraar is te horen. Hij neemt de eindtoets Engelse taal voor de zesde klas mondeling af, omdat de leerlingen niet kunnen lezen. Zo hoopt hij dat ze toch slagen.