License to kill

São Paulo - ‘Verzet gevolgd door dood’, met die term zijn tussen 2003 en 2009 ruim
elfduizend doden verklaard in de statistieken, alle doodgeschoten door de Braziliaanse politie. Vrijwel geen agent is vervolgd. Aanbevelingen van Philip Alston, VN-rapporteur over standrechtelijke executies, zijn in de wind geslagen.
Van Alstons 33 aanbevelingen, gedaan in 2007, waaronder het afschaffen van de term 'verzet gevolgd door dood’, zijn er slechts elf gedeeltelijk uitgevoerd, zo concludeerde de rapporteur onlangs. De Braziliaanse politie is nog altijd
een van de gewelddadigste ter wereld. De cijfers wijzen het uit.
Op de honderd doden door geweld in Rio de Janeiro doodde de politie er in 2008 19,89. In São Paulo was dat 8,46, in de Verenigde Staten 2,62, in Zuid-Afrika 2,58. Vorig jaar pleegden in Rio de Janeiro volgens de statistieken 1048 personen verzet tot de dood erop volgde. De politie telde zelf 31 dode agenten 'in confrontaties’. Dat is 34 dode bandieten op één agent, een ietwat scheve verhouding.
De Braziliaanse bevolking, en dan gaat het met name om de armen in de sloppenwijken, hebben echter niet alleen van de politie te vrezen. Milities (politieagenten en particuliere beveiligingsmensen) domineren nog altijd vele tientallen sloppenwijken in Rio de Janeiro met een terreurregime. Wie niet voor hun diensten betaalt, kan een kogel door zijn kop krijgen.
De pogingen van de provinciale regering van Rio de Janeiro om die milities onder controle te krijgen, verdienden wel lof van Alston. Evenals de trainingen van speciale politiekorpsen (UPPS) van Rio. Die UPPS, getraind om de mensenrechten te respecteren, zijn tot nu toe in negen sloppenwijken ingezet om er permanent controle uit te oefenen. Dat moeten er veertig worden tot het WK 2014 in Brazilië. Rio heeft zo'n duizend sloppenwijken, maar de UPPS hebben volgens de provincie van Rio de Janeiro een grotere reikwijdte en bereiken nu al een derde van alle sloppenwijkbewoners (een vijfde van de totale bevolking).
Probleem is dat de cultuur in Brazilië nog altijd die is van 'de beste bandiet is een dode bandiet’. Alston: 'De taal die door de overheid wordt gehanteerd is nog altijd die van “de sloppenwijk invaden en bezetten”. Mensenrechtenorganisaties vrezen daardoor dat sloppenwijken gecriminaliseerd blijven worden.’
In São Paulo stuurde het secretariaat van openbare veiligheid, na het commentaar van Alston, een persverklaring met de boodschap dat het aantal doden in confrontaties het afgelopen jaar is gestegen 'door de betere efficiëntie van de politie’. De beste bandiet blijft een dode…