Lieve ouders,

NU IK BIJNA HET HUIS UIT GA, wordt het toch eens tijd om te kijken hoe mijn zogeheten ‘opvoeding’ in zijn werk is gegaan. Ik heb daar zo veel vragen over, en ik betwijfel eigenlijk of jullie daar zelf wel het antwoord op weten.
Ten eerste wil ik natuurlijk mijn eindeloze dankbaarheid betuigen voor het feit dat er zo goed voor me is gezorgd, inmiddels al negentien jaar. Ik had het er laatst nog met studiegenoten over: opvoeden is maar een ondankbare taak. Je doet je best om iemand zo goed mogelijk de echte wereld in te sturen, je zorgt ervoor dat het ze nergens aan ontbreekt, je betaalt alles (ook niet onbelangrijk, let’s face it) en het enige wat je ervoor terugkrijgt is een rotkoter en vervolgens een woedende puber. Wat mij persoonlijk het ergst lijkt, is het koken: je doet je best om wat moois op tafel te zetten en dan krijg je kritiek! Ik kan daar helemaal niet tegen als het mij overkomt, en ik weet dat ik vroeger waanzinnig vaak kritisch was. Ik had allang wat hete olie per ongeluk op het hoofdje gemorst van de twaalfjarige ik. Het moment dat je kind weer een beetje leuk gezelschap wordt, besluit hij/zij het huis maar eens uit te gaan. Maar hoewel we het grootste deel van onze jeugd doen alsof het ons allemaal niks uitmaakt, zijn we ons stiekem erg bewust van de opoffering en goede zorgen die aan ons besteed worden.
Ik heb altijd onthouden dat jullie generatie, die generatie van krakers, anarchisten en communisten, het juist zo verdomde goed had. De oorlog kenden jullie niet, armoede ook niet, en dus ga je maar fascisten en verschrikkelijk onrecht zien op plekken waar ze niet zijn. Wat moet ik nou met deze waanbeelden, die jullie wel eens gekscherend 'idealisme’ hebben genoemd? Een beetje jaloers ben ik wel. Ik vrees dat ik toch onderdeel ben van een wat cynischer generatie. Jullie hebben alle mooie ideeën immers allang tot clichés gemaakt: wat blijft er nog voor mij over?
In dit verband blijft bij mij ook altijd de vraag hangen: in hoeverre wordt zo'n 'opvoeding’ nou vooruit gepland? Valt er een groots metaverhaal te onderscheiden of is er maar een beetje aangekloot tot ik achttien werd en van de ene op de andere dag volwassen was? Ik kan me niet voorstellen dat jullie op de dag dat ik (of waarschijnlijk eerder: mijn oudere zus) geboren werd, gedacht hebben: laten we een liberale opvoeding geven. Net zomin als ik me voor kan stellen dat andere ouders bewust besluiten hun kinderen een zo streng en strak mogelijke opvoeding mee te geven. Er zijn natuurlijk genoeg boeken en tijdschriften die haarfijn uitleggen hoe je een goede ouder moet zijn, maar die hebben jullie toch zeker niet gelezen, om het nog maar niet te hebben over de ouders die hun kinderen extreem strak aan de lijn houden (het is immers algemeen bekend dat de grootste comazuipers diegenen zijn die de strengste ouders hebben).
Dus welke idealen wilden jullie mij nou meegeven? Hebben jullie daar ooit over nagedacht? Ongetwijfeld de eeuwige clichés van respect, naastenliefde en algemene beschaafdheid, maar was er ook een diepere gedachte? Jullie verwachten toch niet van mij dat ik de communist word die jullie vroeger waren? Dat ideaal hebben jullie immers zelf ook verloren, nu jullie zelf onderdeel zijn van het establishment. Het wereldbeeld dat idealen vergankelijk zijn dan maar? Zo cynisch zie ik jullie echter ook niet zijn; dat is geheel per ongeluk overgekomen. Misschien moet ik zelf dan maar ontdekken wat ik belangrijk vind in de wereld. Is dat dan wat jullie mij mee hebben willen geven? Misschien is dat het wel.
Maar goed, deze filosofische overpeinzingen komen slechts nu en dan in me op. Vaak hou ik me daar niet zo mee bezig en zijn het veel praktischere overpeinzingen: wat gaat het jullie aan hoe de jongen heet waar ik naartoe ga? Waar dat is? Wat ik ga doen? Zou deze informatie enig verschil maken voor jullie avond? Deze Gestapo-ondervraging eens in de zoveel tijd zie ik nog altijd als een van de grootste mysteries van het ouder-zijn. Oké, ik snap dat je wilt weten wat ik ga doen, maar wat maakt het jullie nou uit wat de achterneef van de werkgever van de oom van de jongen waar ik naartoe ga voor werk doet? Vooral mama kan daar nog wel eens wat moeilijk over doen, maar dat accepteer ik, net zoals alle andere lichte irritaties die zich nog wel eens meester van mij maken; uiteindelijk is het gewoon zo dat men zijn familie niet kan kiezen, en denk ik dat ik veel geluk heb gehad. Wellicht denkt iedereen zo over zijn ouders, dat weet ik eigenlijk niet, maar ik had het veel slechter kunnen treffen, daar twijfel ik niet aan.
Wat kan ik doen als tegenprestatie voor de achttien jaar goede zorgen? Het enige wat ik kan bedenken is goed voor jullie zorgen als jullie in de luiers zitten, en niet meer zo goed weten wie die zus van mij ook al weer is (mij kunnen jullie immers nooit vergeten). Misschien is dat dan de reden dat die achttien jaar zo goed voor mij gezorgd is. Ik vind dat wel een goede deal. Quid pro quo. Dat zet me dan toch weer aan het denken hoe het zal vergaan met de strenge ouders: wordt er streng voor hen gezorgd als ze later niet meer zelfstandig uit bed kunnen komen? Ach, daar mogen zij zich dan lekker zorgen over gaan maken.
Nou, en zo kom ik alweer tot het einde van mijn brief. Ik hoop nogmaals dat jullie weten hoe dankbaar ik ben voor de zorgzaamheid, het gebrek aan opgedrongen idealen, en nog het meest wel de liberale opvoeding. En, nu het tijd wordt voor mij om uit huis te gaan, moeten jullie vooral weten dat ik, gek genoeg, nog wel het meest uitkijk naar elke week even thuis komen om de was te doen en gezellig mee te eten.

Veel liefs, Joost