Soms is afstand de beste plek om kunst te bekijken

Liever niet dichterbij komen

De Rietveld Academie in Amsterdam organiseerde bij het eindexamen dit jaar opnieuw een Masterclass Kunstkritiek voor jonge kunstcritici, filosofen, literatuurwetenschappers en kunstenaars. Onder leiding van kunstcritica en curator Lucette ter Borg (NRC Handelsblad) leerden negen aspirant-schrijvers een kunstkritiek schrijven naar aanleiding van hun bezoek aan de eindexamens van ruim 180 studenten van de Rietveld. Wij plaatsen de drie beste resultaten op de website.

Medium 650 gele royal

‘Wacht!’ Welkom op de Gerrit Rietveld Academie in Amsterdam; mensen studeren af. Het is ook mijn Academie, en ik ben blij met de mensen, verspreid over de tentoonstelling met eindexamenwerk, stuk voor stuk in de kunst-kijk-houding, zoals dat hoort. De meesten kijken gebiologeerd, sommigen delen meer of minder gefundeerde meningen met elkaar.

De lokalen zijn verdeeld per persoon, soms per twee of drie, en ik loop langs de tweede verdieping waar onder anderen studenten van Fine Arts (oftewel Beeldende Kunst) hun werk presenteren. Ik kijk ook, maar ik denk vooral aan argumenten voor of tegen de opinies die ik op de gang hoor.

Plotseling sta ik stil voor een raam in een deur. Het is zo'n moment waarop, als ik samen met een vriend was geweest, ‘Wacht!’ had uitgeroepen. De grote vierkante ruimte achter het raam heeft een met roodroze, satijnachtige stof beklede vloer. Daarop gladde palen. Ook deze zijn roze. Het zijn oudroze en vleeskleurige cilinders die soms dik zijn en soms dun, soms recht en soms schuin zijn afgesneden. Deze palen etaleren wit-beige frummeltjes. De frummeltjes zijn teder maar ook een beetje viezig. Als een volgesnoten papieren zakdoekprop. De roze kleur doet ook denken aan iets seksueels: binnenste schaamlippen die een beetje naar buiten komen, iets fragiels van het lichaam, pervers tentoongesteld. Het is lief maar ook koud, glad, en trots.

Het werk heet Gelé Royal, wat raar Frans is, wellicht expres, voor een bepaalde substantie van een insect. Ik merk dat ik nog niet aan een dier had gedacht. Een etalage is zo menselijk, de kleuren zo refererend aan een lichaam. De kunstenares – ze heet Signe Nord Hansen – nodigt mij via een briefje uit om vooral niet buiten te blijven staan, maar ik kijk naar de beslagen puntjes op het raam die mijn neusgaten hebben gevormd, en voel me veilig achter het raam.

Een andere bezoeker gaat wel, en breekt meteen voor mij de magie. Wat eerst een gedurfde etalage was, is nu veranderd in een kamer met rare ronde roze sokkels. Hoewel de kamer een ervaring is – het licht is fijn diffuus gemaakt, de vloer voelt raar aan mijn sokken – komen de objecten veel te dichtbij. Het sterke ligt in het idee dat daarginds een ruimte is, ver weg, terwijl het tastbare zo duidelijk in te beelden is.

De objecten zijn nog altijd koud en glad, maar de afstandelijkheid is niet langer pervers. Waar ik mij een voyeur waande, is het nu prima om te kijken. Ik kan alle rimpeltjes zien en alle materialen ruiken. De tederheid en viezigheid vallen weg als de suggestie van de witte frummeltjes gereduceerd wordt tot hun materiaal. De andere bezoeker en ik stappen rond en buigen ons over de witte frummeltjes alsof het de normaalste zaak van de wereld is. Maak alsjeblieft van witte frummeltjes niet de normaalste zaak van de wereld.


Rixta van der Molen is student Fine Arts op de Rietveld Academie. Soms schrijft ze een essay.

De afstudeertentoonstelling van de Rietveld Academie in Amsterdam is t/m 10 juli te zien. Inlichtingen gerritrietveldacademie.nl

Beeld: Signe Hansen - Beeldende Kunst 2016 (Public Rietveld)