Liever onder een brug

DE KAMER IS drie bij vier en op een stuk tapijt en een wasbak met een lekkende koude kraan na, leeg.

‘Je kunt je niet inschrijven op dit adres’, zegt mevrouw Veen die in de deurpost wacht. 'Anders krijg ik problemen met de Sociale Dienst. Hebben ze dat niet verteld bij het bureau?’
Mevrouw Veen woont in de Amsterdamse Curaçaostraat, op tweehoog. Op vierhoog bevinden zich de berghokken. Op een goede dag besloot ze het hok uit te mesten en sindsdien verhuurt ze het als kamer.
'Het is vijfhonderd gulden huur plus een maand borg. Contant te betalen. Verwarming moet je zelf regelen. Het handigst is een straalkacheltje op butagas. Daar kun je ook je fornuis op aansluiten, als je dat hebt tenminste.’
We dalen twee trappen af naar haar etage. 'Je moet het toilet met ons delen. Vaak zeg ik tegen studenten: gebruik het toilet op de universiteit. Je kunt hier bij ons douchen. Nadeel is dat je de trappen op en af moet in je onderbroek. ’s Ochtends mag je niet douchen want dan douchen wij. De boiler is snel leeg. ’s Avonds douchen is beter. Maar niet na half negen. Dan zitten we meestal een spannende film te kijken.’
Op de sofa in de huiskamer zit meneer Veen. 'Je kan je best bij mijn vader inschrijven’, zegt hij. 'Die is toch seniel. Ik regel al zijn zaakjes.’
'Schrik niet’, zegt mevrouw Veen. Ineens zit ze daar met een kaal hoofd. 'Ik draag een pruik. Dan weet je dat vast.’
TRADITIEGETROUW is er aan het begin van elk collegejaar een prangende kamernood. Ditmaal dreigen echter alle records te worden gebroken: Nederlandse studenten komen liefst vijftigduizend kamers te kort, zo maakte de Nederlandse Woonbond bekend. Dat terwijl de voorspellingen juist waren dat door vlotte doorstroming eind jaren negentig het kamerprobleem in de meeste gemeenten wel over zou zijn.
De laatsten die zich over deze ontwikkeling zorgen maken zijn de commerciële kamerbemiddelingsbureaus, die ondanks alle schaarste wel adresjes weten. Een voorbeeld van zo'n bureau is het eenmansbedrijfje Withaar Woning Bemiddeling (WWB), dat opereert op de Amsterdamse woningmarkt.
Voor een gulden per minuut kun je een bandje beluisteren met de aanbiedingen van WWB. Het klinkt niet onaardig: kamers in alle delen van de stad vanaf vierhonderd tot duizend gulden in de maand. Er komt wel een maandhuur aan borg bij. En soms een rare voorwaarde: 'Douche delen met oude dame’, 'Liefst meisje dat kan koken’, 'Alleen voor Nederlandse jongeman’. Aan het eind van het bandje komt mevrouw Withaar zelf aan de lijn om een afspraak te maken.
ZE HOUDT kantoor aan huis. Als ik de tuin betreed, komen er twee verontwaardigde studenten naar buiten. 'Wat een rotzooi daarbinnen’, zegt de een. 'Ze flest je waar je bij staat’, zegt de ander.
Withaar staat aan het aanrecht haar katten eten te geven. Aan tafel zit een jongeman, die vierhonderd gulden neertelt. 'Het is veel geld’, zegt hij, 'maar ik heb geen keus. Deze week begint mijn studie Kunstmatige Intelligentie. Ik woon in Friesland. Ik moet iets zien te vinden.’
Withaar licht de voorwaarden toe. Het is óf gelijk vierhonderd gulden inschrijfgeld betalen, óf honderd gulden inschrijfgeld en later bemiddelingskosten in de vorm van een maand huur. Dat komt allemaal boven op de aan de verhuurder te betalen maandhuur en borg.
Pas als de flappen getrokken zijn geeft Withaar de telefoonnummers die bij de adressen horen. Het is zelf bellen om een afspraak te maken.
IN DE BIJLMERFLAT Kraaiennest doet een reusachtige Joegoslaaf open. Hij stelt zich voor als Mirko. Zijn huis bestaat uit een huiskamer en een slaapkamer. De slaapkamer van drie bij drie wil hij verhuren voor vierhonderd gulden plus een maand borg. Zelf slaapt hij op de bank.
'We moeten alles delen’, zegt hij. 'Badkamer, koelkast, toilet. We koken samen. ’s Avonds koffiezetten en televisiekijken. Bent u alleen? Kan beter komen met vriendin. Voor mij beter en voor jou beter.’
Mirko is goed te spreken over de buurt. 'Sporten kan hierachter, groot park. Mooi park voor jou, kan picknick maken. Ik zwem vaak in de Gaasperplas. Kan zwemmen met mij. Buurt is goed. Overal politie. Alleen in flats gevaarlijk. Zwarte mensen die stelen mijn fiets. Als jij komt hier zonder probleem, liever wel met vriendin. Is zij lief? Als jij komt ik vertel alles. Kun je gewoon studeren, ’s avonds. Gewoon vrij gebruiken alles. Niks vragen. Ik bemoei niet met u. Bel maar. Dag.’ En de deur wordt dichtgegooid.
OM HET KAF van het koren te scheiden is de Stedelijke Woningdienst Amsterdam bezig met het verstrekken van vergunningen aan bemiddelingsbureaus. Wil een bureau voor zo'n vergunning in aanmerking komen, dan heeft het in te stemmen met een grondige boedelinspectie. Woordvoerder J. A. Gasseling voorspelt dat van de honderd bureaus die momenteel actief zijn in de hoofdstad, hooguit de helft een licentie krijgt.
De kans dat WWB bonafide verklaard wordt, acht de dienst niet al te groot. Gasseling: 'Los van eerder binnengekomen klachten, het bureau was toch wel tegen de lamp gelopen. We werken samen met de Sociale Dienst en de Fiod. Als blijkt dat een bureau verhuurders in het bestand heeft die de extra inkomsten niet opgeven, dan is dat fraude en spelen wij de zaak door naar justitie.’
HET ECHTPAAR Duif bewoont een chique pand met uitzicht op het Surinameplein. De kamer die ze vakkundig hebben laten inbouwen, neemt een paar vierkante meter van hun huiskamer in beslag en een stuk van het balkon.
'Ik wil de kamer verhuren voor langere tijd’, zegt meneer Duif. 'Het is bedoeld voor een rustig iemand. We hebben de tussenmuren dan wel beplakt met glaswol om het geluid te dempen, toch zitten we vlak aan de andere kant van de muur. Er mag geen harde muziek gedraaid worden.’
De huurder kan beschikken over eigen toilet en eigen keuken. 'Alleen de badkamer zult u met ons moeten delen’, zegt mevrouw Duif. 'Er mag één keer in de week iemand overnachten. Gebruik van de douche is van ’s ochtends zeven tot ’s middags twee uur. Anders is de douche zo stomerig als wij er ’s avonds op willen. U moet de douche schoonmaken met een trekkertje en de haren met een stukje wc-papier uit het putje halen. U krijgt een eigen planchet in de badkamer waarop u uw scheergerei kunt deponeren.’
Meneer Duif: 'We zoeken iemand die hoog is opgeleid, want dat zijn wij allebei ook. Dat we normale gesprekken kunnen voeren.’
Bij het echtpaar Duif kan niet 'officieel’ gewoond worden. 'Wij doen het buiten de belasting om. Withaar geeft het ook niet op bij de belasting als ze iemand heeft die hier wil wonen en we tot overeenstemming zijn gekomen. Anders wordt dat bij mijn inkomen opgeteld en moet ik extra betalen. Dan is het niet rendabel meer.’
De huur. 'Negenhonderd gulden, graag contant te betalen. Er komt een maand borg bij.’
Mevrouw Duif rekent voor. 'Voor u erin kan, betaalt u achttienhonderd gulden aan ons en negenhonderd gulden inschrijfkosten aan Withaar.’
Het echtpaar Duif is tevreden over WWB. 'Withaar selecteert potentiële huurders voor ons, die weet wat de familie Duif wil. Als we zelf een advertentie plaatsen krijgen we honderden telefoontjes. Dat zijn doorgaans geen mensen die de levensstijl hebben die bij deze kamer past. Bovendien houdt ze de zaakjes geheim, begrijpt u wel. We hoeven alleen op te passen voor de buren. Er zit altijd wel een klikspaan tussen. Soms vragen ze ons: wie is dat toch. Dan zeggen wij: dat is een vriend van ons.’
AAN HET EIND van de week belt de student Kunstmatige Intelligentie op. 'Ik slaap nog liever onder een brug dan op een van die adresjes. Die verhuurders, psychopaten zijn het. Ze verhuren kippenhokken tegen woekerprijzen. Dat bureau moet aangepakt worden. Ik krijg mijn inschrijfgeld nog niet eens terug.’
GroenLinks-raadslid Maarten van Poelgeest, voorheen zelf actief achter de balie van een niet-commercieel kamerbureau: 'Aan het bestaan van kamerbureaus zoals dat van mevrouw Withaar moet natuurlijk een einde komen. Het zou goed zijn een keurmerk te introduceren. Aan het begin van het collegejaar zou er meer controle moeten zijn. Dit is immers het jachtseizoen voor malafide kamerbureaus. Als niemand zich inschrijft, dan kan mevrouw Withaar snel naar ander werk uitzien.’ Over het keurmerk dat Van Poelgeest voorstelt, zal hij woensdag in de commissie Volkshuisvesting wethouder Stadig naar zijn reactie vragen.
De namen van verhuurders zijn gefingeerd.