Limburgia wonderschoon tenonder televisie

Natuurlijk is André van Duin de echte kampioen. Die trekt na voetbal jaar op jaar de meeste kijkers. Maar goed, de Avro laat Televizierlezers stemmen en dat resultaat heet ook publieksprijs. Hun ring ging naar Villa Felderhof, een programma waarin koppels Bekenden luxueus aan zee of in bergen logeren in ruil voor wat confidenties - foto’s, stukjes levensverhaal, flarden wereldbeeld.

Stalmeester Dröge vroeg de winnaar uitdagend wanneer Menno Buch te gast zou zijn, waarop diens blik op ‘waardig’ ging en een zacht doch beslist 'nooit’ klonk. Terecht. Want Buch is goor en de Villa een braaf programma waaraan geen mens aanstoot kan nemen. Rik is gastheer, geen journalist, benadert zijn bezoekers als goede kennissen of als de sympathieke vreemden die je op reis ontmoet en die je door ontworteling meer vertellen dan aan menigeen in hun omgeving.
Zijn inbreng is zacht, qua benadering en boodschap, en dat blijkt bij menige gast en kijker effect te sorteren. Zelfs toen hij nog grossierde in Onbekende, zij het markante Nederlanders (aardstraaljager, geitenhoedend kruidenvrouwtje), werd het voyeuristisch rariteitenaspect gedempt door een zekere goedmoedigheid.
In de Villa doen luxe en van-huis-zijn de rest en de gasten laten iets van hun tong zien. Dat is zo interessant als de gast zelf. Tref je het, dan logeert Cri Stellweg bij Rik en weet je weer waarom je die zo graag in de Volkskrant las; heb je pech dan betreft het Joop Braakhekke, vervelend in letterlijke en figuurlijke zin. Tante BBC mag niet meer zijn wat ze was; elk van haar vele kookprogramma’s is eindeloos leuker dan wat deze zelfingenomen vlerk presteert. Meneer Pad uit De wind in de wilgen is even opgeblazen, maar die heeft nog een tragisch-sympathieke kant. Wie Braakhekke ooit met zijn personeel zag omgaan (nee, ik at er nooit maar kijk wel eens naar de tv) weet dat de toffe toon van deze windbuil tegen zijn kijkers fake is. Daartussenin laveert de Villa en veel van wat aan de Mediterranee opborrelt kan zo aan de muur: 'van het concert des levens krijgt niemand een program’.
Door Felderhof dacht ik me ooit te betrappen op televisie-deformatie. Hij had toen onbekenden te gast. Vrouwen die door kijkers waren voorgedragen vanwege uitzonderlijke verdiensten jegens de lijdende medemens. Als er geen hemel is diende die onmiddellijk voor hen geschapen te worden en er viel niet naar te kijken zonder gêne over de eigen egoïstische levenswandel. Maar tegelijk was het wat saai.
Riks formule draait nu kennelijk om Bekendheid. Legio onbekenden figureren immers in prachtprogramma’s. Zoals De verhuizing van de Tros (!), Het leven zoals het is: de camping van het eerste Vlaamse net. En bovenal Lang leve de kampioen van Michiel van Erp (Vara). Wat is dat mooi.
Op papier is de formule van dik hout: in elke aflevering zijn rijk en arm dooreen gemonteerd. Maar het werkt. Door sublieme redactie, door respect voor betrokkenen, door filmische kwaliteit. En door een beetje 'geluk’. In de tweede aflevering werd de Culinairie te Bilthoven getroffen door natuurgeweld en verloor de mijnwerkersclub Limburgia zijn laatste thuiswedstrijd als zelfstandige vereniging (noodgedwongen fusie door leegloop) met 2-0. 'Ook dat nog’, zei de stadionspeaker. Luttele weken later bleek ook hun vrolijke 'topscorer aller tijden’ (matchwinner tegen Ajax in 1948) overleden. 'Dat is het leven’, zei de bejaarde hoofdpersoon voor de inmiddels al vervallen tribune die hij decennia vrijwillig had onderhouden. Maar ook de dame achter de Culinairie, middelbaar upperclassmeisje, kruising tussen Hare Majesteit en Van Kootens regelneef, openbaarde de tragiek in haar leven. Wat iets voelbaar maakt over resultaten van recent onderzoek, behelzend dat welbevinden of zelfs geluk maar deels afhankelijk zijn van welstand. Shot van afstand: het loket van Limburgia. Dikke man, slecht ter been, koopt kaartje - laatste der Mohicanen, laatste keer. De verkoper nipt aan zijn koffie. Wonderschone eenvoud.

  • Leaving Home. Voor degenen bij wie de klassieken bij Tsjaikovski ophouden, geeft dirigent Simon Rattle met het orkest van Birmingham helder en liefdevol lessen in 20e-eeuwse muziek. Het eeuwige probleem bij muziekprogramma’s (welk beeld bij de klanken?) leidt incidenteel tot kitsch (fel verlichte treurwilg boven nachtelijk water), maar daar staat veel tegenover. NPS, zondag, 13.00 uur, Nederland 3.