Lingua artis

Die tijger laat me niet los en ik zal er maar weer op terugkomen. Of beter, het is zijn gebrul dat mij niet loslaat. IJsberend (alleen in het Nederlands kan een haan kraaien en een tijger ijsberen, maar geen kraai die haant of een ijsbeer die tijgert - dit laatste doen kinderen voordat ze daadwerkelijk kruipen) in zijn kooi laat hij zijn rouwend gegrom horen. Er staat vermeld dat er nog maar driehonderd Siberische tijgers op de wereld zijn - een werkelijk schokkend besef. Hij is zijn wijfje kwijt, en dat tijgerverdriet is het indrukwekkendste wat Artis (tegen wil en dank neem ik aan) te bieden heeft.

Misschien is ontzagwekkend een beter woord: ik hoor dat gebrul niet graag, want het maakt mij werkelijk droevig en het is niet dat ik iets menselijks in die tijger zie, maar meer het dierlijke in menselijk verdriet. Hier is niet Blake’s tijger, burning bright in the forests of the night, maar the ancient mariner die zijn verhaal doet. Staand voor de kooi komen de regels bij mij op:
He holds him with his skinny hand He holds him with his glittering eye
IJsberen ijsberen om endorfine aan te maken. Vandaar dat zij hun vlees ingevroren krijgen om iets nuttigs te doen te hebben, in plaats van high te worden. Ik neem aan dat een tijger hetzelfde doet - lichaamsbeweging is de manier bij uitstek om liefdesverdriet te genezen. Maar hoe lang kan een tijger blijven ijsberen? Wat is het aantal kilometers dat je moet afleggen om liefdespijnen achter je te laten?
Arabieren hadden de gewoonte om een kamelehuid gevuld met stenen voor een kemelwijfje te leggen zodat zij melk ging produceren, in de waan dat de effigie een echt jong was. Die gevulde huid heeft trouwens een naam waar ik niet op kan komen - het Engels kent ook een term (maar dan in verband met koeien) die mij ook is ontschoten. Ik zal ze u geven wanneer ik ze terugvind.
Zou een tijger genoegen nemen met zoiets?
Het Engelse woord voor een kalfshuid gevuld met stro om de melktoevoer van een koe te bevorderen is trouwens tulchan. Het Arabische woord hebt u nog van mij tegoed. En nu we toch bezig zijn: met de hand over de uier wrijven alvorens te melken heet in het Nederlands worpelen. Ik wou dat deze woorden de tijger de vervoering konden schenken die ze mij schenken.
In plaats daarvan is er slechts dat gehuil van hem en de aandachtige luisteraar zal horen hoe complex de frases daarvan zijn. Let op de coda: een grom die afloopt in iets van een rochel, als de laatste klanken van een afvoergoot die ontstopt is. Het spiraalt naar een sterfpunt waarin stilte de ultieme wanhoop is. Die stilte hoort bij het gebrul, dat iets oneindigs krijgt als de strepen op zijn huid, zijn fearful symmetry.
Geen wonder dat de mooiste rol in Paul Schraders Cat People weggelegd was voor het geluid van die zwarte panter.