Links en rechts demonstreren in Duitsland samen

Berlijn – Ooit luidden ze de ondergang van de ddr in. De ‘maandagdemonstraties’. Vooral die in Leipzig in de herfst van het revolutiejaar 1989, waar tienduizenden mensen ‘Wij zijn het volk!’ scandeerden, brachten de doorbraak. Toen er zoveel mensen aan meededen dat de politie niet meer durfde in te grijpen, was het met het ddr-regime gedaan.

Sindsdien proberen nieuwe groepen boze burgers het succes van de maandagdemonstraties te imiteren. Toen de regering van Gerhard Schröder (spd) tien jaar geleden het sociale stelsel hervormde, organiseerden vakbonden en andere linkse groepen ‘maandagdemonstraties’ door het hele land. De revolutie brak niet uit, de hervormingen werden een beetje bijgesteld.

Inmiddels is er een derde initiatief om via maandagdemonstraties de wereld te veranderen. Inzet is deze keer de wereldvrede. Die wordt volgens de organisatoren vooral bedreigd door het internationale grootkapitaal. Sommigen lezen daarin: de Amerikanen, en ook: hun gewillige helpers in de Europese Unie. En enkelen zelfs, maar niet hardop: de joden.

In een flink aantal steden, waaronder Bonn, Keulen, Bremen, Frankfurt en Leipzig, verzamelen zich op maandag plukjes mensen na hun werk in de stad om op het gevaar van een derde wereldoorlog te wijzen. In Berlijn is de opkomst het hoogst. Eerst bij de Brandenburger Tor, nu op de Potsdamer Platz komen intussen circa duizend mensen bijeen.

Maar eensgezind zijn ze allerminst. De laatste weken dienden zich daar steeds meer sprekers aan van dubieus allooi. Activisten die zo links zijn dat ze bij rechts uitkomen. Zoals Jürgen Elsässer, ex-communist, publicist, die in zijn blad Compact allerlei samenzweringstheorieën verzamelt. Tegenwoordig is hij een graag geziene gast onder populistische eurosceptici.

Of neem Ken Jebsen, populair dankzij de lokale omroep, waar hij echter is ontslagen vanwege antisemitische uitlatingen. Op de Berlijnse demonstratie spreekt hij graag over de Amerikanen, die de aanslagen van 11 september 2001 zelf zouden hebben gepleegd. Of over ‘de CO2-leugen’, ‘de multiculti-waanzin’, ‘de democratische volksdood’.

Menige demonstrant voelt zich er nogal ongemakkelijk bij. Velen zie je ervoor aan dat ze in de jaren tachtig nog tegen de neutronenbom hebben geprotesteerd. Ook verschillende organisatoren, onder wie nogal wat activisten uit de hoek van de recent wat ingeslapen Occupy-beweging, zitten met hun opdringerige gasten in de maag. Vooral nadat die hun website hebben gekaapt.

Anderhalve week geleden leek de Berlijnse maandagdemonstratie enigszins te kenteren. Verscheidene sprekers namen afstand van rechts-extremisme en antisemitisme. Hun alternatief voor de dreigende wereldoorlog luidt: ‘Liefde en zelfontplooiing.’