Litouwen kent legale en illegale graffiti

Vilnius – De schildering van Donald Trump en Vladimir Poetin op de muur van een fastfoodrestaurant in Vilnius is inmiddels een klassieker. In de oorspronkelijke versie zoenden de twee elkaar, naar het evenbeeld van Leonid Brezjnev en Erich Honecker op de Berlijnse Muur, stevig op de mond. Maar nadat onverlaten de afbeelding met witte verf hadden ontsierd, volgde in september 2016 een nieuwe versie. Ditmaal rookten Trumpas en Putinas, zoals ze in het Litouws heten, gemoedelijk een joint.

Zag alle graffiti in de oude binnenstad en bohémienwijk Užupis er maar zo kunstzinnig uit, maar zinloos geklieder voert meestal de boventoon. Onleesbare kreten verzieken de van lichte tinten voorziene muren van de historische panden.

De gemeente is zich al jaren bewust van het probleem. Zij kwam in 2012 met een opvallend plan van aanpak: de eigenaren van de toegetakelde panden werd gelast om alle rommel zelf te laten verwijderen en de muren desnoods ook opnieuw te laten sauzen. Huisbazen stuurden de rekening prompt door naar de huurders, van wie een groot deel weigerde te betalen. Een gemeenteambtenaar had daar weinig begrip voor: ‘Als je het zelf in je portemonnee voelt, let je wellicht ook beter op wat je kroost ’s nachts uitspookt’, tekende een krant uit zijn mond op.

Nu is de gemeente met een nieuw offensief gekomen. Alleen al dit jaar zal 130.000 euro worden uitgetrokken voor een grote schoonmaakactie. Komende zomer moet in totaal 14.000 vierkante meter muur graffiti-vrij worden gemaakt. Getroffen bruggen, tunnels en bussen krijgen allemaal een beurt met de hogedrukspuit, maar de meeste aandacht geldt de historische binnenstad. De gemeente heeft tevens vijf plekken aangewezen, waar men de graffitihormonen de vrije loop kan laten, zonder een vergunning te hoeven aanvragen.

Twee artiesten brachten onlangs legaal, in grote, kronkelende witte letters het woord ‘aukštyn’ (‘omhoog’) aan, met een grijze ‘schaduw’ eronder, op de pui van een grauw gebouw uit de sovjettijd. De gemeente juichte het project toe: ‘Graffititekeningen, kunnen, mits ze in lijn met de wettelijke regels en in de aangegeven gebieden zijn gemaakt, op harmonieuze wijze door de stedelijke ruimte worden gevlochten’, sprak loco-burgemeester Linas Kvedaravicius.

Het gepruts wil de gemeente voortvarender gaan bestraffen: boetes van 20 tot 140 euro voor een eerste vergrijp en van 140 tot 600 euro voor elke volgende misstap. Vorig jaar werden er slechts acht boetes uitgedeeld.