Litouwen stroomt leeg

Vilnius – Vorige maand vierde Litouwen de 25ste verjaardag van het herstel van de nationale onafhankelijkheid. De putsch-poging door Gennadi Janajev en zijn kameraden van het neostalinistische Staatscomité voor de Noodtoestand en het dappere verzet van Boris Jeltsin daartegen effenden het pad voor het vertrek uit de zieltogende Sovjet-Unie.

Eén tijding wierp echter een schaduw over het feestgedruis: uit nieuwe cijfers blijkt dat alleen al in de eerste helft van 2016 23.000 mensen naar West-Europa zijn vertrokken. De arbeidsmigratie neemt daarmee alarmerende vormen aan – niet alleen omdat 28 procent van deze landverhuizers tot de leeftijdsgroep 19-34 jaar behoort en 24 procent tot de groep 27-34 jaar, maar ook omdat zich onder hen bijzonder veel hoger opgeleiden bevinden.

Sinds 1990 heeft 22 procent van de bevolking een enkele reis richting Westen gekocht, aldus de oeso in een recent rapport, met het Verenigd Koninkrijk, Ierland, Duitsland, Zweden, Noorwegen en België als voornaamste bestemmingen. Aanvankelijk waren het vooral vaklieden en bouwvakkers die aldaar hun geluk beproefden, later, na Litouwens toetreding tot de EU in 2004, volgden ook artsen en verpleegkundigen. En dat baart extra zorgen.

Antanas Matulas, parlementslid namens de conservatieve Vaderlandunie en zelf arts, is bevreesd dat de medische stand in de Litouwse periferie, waar ook de vergrijzing het sterkst is, langzaam zal doodbloeden. ‘Niet lang geleden was ik in een Belgisch ziekenhuis, niet ver van Brussel. De manager vertelde me dat er al 24 dokters en verplegers uit Litouwen werken. In dat ene ziekenhuis!’ verzuchtte hij. ‘Ik vraag me af of we geen studenten opleiden voor het buitenland.’

Matulas suggereerde al in een eerder stadium om medisch personeel dat bereid is in de buitengebieden aan de slag te gaan bonussen te geven (hoger salaris, huisvesting). Nu is Mažeikiai, nabij de Letse grens en bekend van zijn raffinaderij, er inderdaad in geslaagd enkele geneeskundigen aan zich te binden, maar voor veel medische studenten is dat geen optie. ‘Ik wil graag naar het buitenland’, zegt een van hen. ‘Ik kan niet uitsluiten dat ik daar zal blijven hangen. De salarissen zijn nu eenmaal een stuk aantrekkelijker.’

Estland en Letland hebben te kampen met een soortgelijke uittocht. Estland neemt hier een iets afwijkende positie in: de meeste arbeidsmigranten pakken de boot naar het nabijgelegen Finland. Velen pendelen tussen Helsinki en Tallinn, zondag heen en vrijdag terug, een ‘luxe’ die de Letten en Litouwers zich niet kunnen veroorloven.