Litouwers zeggen China de wacht aan

Vilnius – Volgens hun stoïcijns-rationele noorderburen in Estland geven de Litouwers zich iets te snel over aan onbesuisd handelen. Van dit cliché liggen die laatsten niet bepaald wakker. Sterker nog, zij vinden het niet meer dan vanzelfsprekend dat zij als vroegere grootmacht – het middeleeuwse groothertogdom Litouwen – anderen onbevreesd de weg wijzen. Zie ook de recente voortrekkersrol met betrekking tot Belarus.

De Volksrepubliek China heeft inmiddels ook kennis mogen maken met deze koppigheid. Litouwen blijkt namelijk absoluut niet voornemens zich tot een dociele schakel in China’s Nieuwe Zijderoute te laten degraderen. Het maakte onlangs bekend dat het serieus overweegt het overlegforum van China en zeventien Midden- en Oost-Europese landen (17+1) te verlaten en de aanleg van een nieuwe, diepere zeehaven bij Klaipeda ‘jaren’ zal uitstellen.

Het knettert echter al langer tussen Beijing en Vilnius. Vorig voorjaar riep Litouwen de Wereldgezondheidsorganisatie op om Taiwan toe te laten tot haar Algemene Vergadering, al dan niet als waarnemer. En dat terwijl China, in het kader van zijn ‘corona-diplomatie’, eerder 240 dozen met beschermend materiaal richting Litouwen had verscheept. Toen er in september 2019 plotseling spandoeken in Vilnius hingen die gewag maakten van een spectaculaire vuurwerkshow, ter ere van de zeventigste verjaardag van de Volksrepubliek, blokkeerde burgemeester Šimašius de voorstelling meteen.

Bij dit alles zullen de eigen ervaringen met het communistische totalitarisme ongetwijfeld een rol hebben gespeeld. Maar de relatie met Xi’s Rijk van het Midden raakte echt in een vrije val na het aantreden van de centrum-liberale regering in Litouwen, afgelopen december. De Vrijheidspartij, een van de drie coalitiepartners, waartoe ook Šimašius behoort, is uiterst Taiwan-gezind en drong in haar verkiezingsprogramma zelfs aan op erkenning van de onafhankelijkheid van wat China als een afvallige provincie beschouwt. Een Chinese functionaris raadde Litouwen dringend af een handelsvertegenwoordiging in Taipei te openen, zoals de nieuwe regering van plan is. Het bespreken van China’s repressie van de Oeigoeren kwam de Seimas, het Litouwse parlement, op een nog veel hardere sneer te staan: Litouwen gedraagt zich als ‘de infanterie van het Westen’, meldde The Global Times.

Konstantinas Andrijauskas, als China-vorser verbonden aan de Universiteit van Vilnius, verwacht evenwel niet dat Beijings toorn zich zal vertalen in een enorme economische schade: ‘Er bestaan zakelijke belangen, in de voedsel- en de hightech-industrie, maar die zijn niet van een dusdanig existentieel belang dat we een faillissementsgolf zullen zien indien China de samenwerking stopzet.’