Litouwse Tataren willen geen Turkse moskee

Vilnius – Veel moslims resideren er niet in Litouwen. Des te verwonderlijker is het dat een bescheiden uiting van culturele diversiteit meteen voor gedonder zorgt binnen de piepkleine lokale moslimfamilie. De directeur van het Centrum voor Islamitische Cultuur en Onderwijs in Vilnius, Aleksandras Beganskas, bevestigde onlangs ten overstaan van de nieuwswebsite 15min.lt dat hij plannen heeft voor de bouw van een nieuwe moskee. Het godshuis zou moeten verrijzen in Naujininkai, een zuidwestelijke wijk van Vilnius.

De financiering acht Beganskas geen probleem: Turkije zal bijspringen. Op zich niet verrassend als men bedenkt dat in het Centrum ‘de martelaren van 15 juli’, de slachtoffers van de couppoging in Turkije van 2016, zijn herdacht, in aanwezigheid van de Turkse ambassadeur. Ook werkt Beganskas voor een Turks bouwbedrijf.

Prompt deed een organisatie van Tataren in Litouwen een boze verklaring de deur uit. Daarin staat dat Beganskas voor zijn beurt heeft gesproken en dat deze moefti slechts een beperkt aantal volgelingen heeft, onder wie ‘voornamelijk moslims die pas recentelijk naar Litouwen zijn gekomen’. Bovendien vinden de totoriai de locatie van de moskee ongeschikt. Die zou in het centrum van de stad moeten komen, op de plek waar tot 1968 een moskee stond, toen de sovjetbezetter het houten gebouw (dat al als pakhuis dienstdeed) tegen de vlakte gooide en de bijbehorende begraafplaats vernietigde. Een daad van cultuurbarbarij die andere Tataarse moskeeën evenmin bespaard bleef.

De Litouwse Tataren – tegenwoordig zijn er ongeveer 2800 – vormen een van de oudste moslimgemeenschappen van Europa, iets waar zij trots op zijn. Bronnen maken al melding van hun aanwezigheid in Litouwen in de veertiende eeuw, de hoogtijdagen van het groothertogdom Litouwen. De Tataren dienden in het leger en mochten hun geloof belijden. Etnograaf en uitgever Adomas Honoris Kirkoras (1818-1886) roemde hun ‘onkreukbare integriteit’: ‘Er zijn nog nooit strafzaken rond Tataren geweest.’

Die diepgewortelde trots verklaart waarschijnlijk waarom de totoriai niets willen weten van Beganskas en zijn kongsie. De moefti op zijn beurt liet in een interview op LRT Radijas doorschemeren zich inderdaad vooral op ‘nieuwe’ moslims te willen richten; arbeidsmigranten en vluchtelingen. Hij mag wel vaart zetten achter de bouw: Naujininkai gentrificeert in rap tempo.