Interview met Keshavan Maslak

Livejazz met sushi

De Amerikaanse saxofonist Keshavan Maslak maakte begin jaren tachtig furore in de Amsterdamse polderjazz. Volgende maand is hij weer even in Nederland.

Een goede jazzplaat komt binnen in Blitzkrieg-_stijl, en _Kenny Millions’ Big Time, een polderjazzklassieker, vormt hierop geen uitzondering. Drummer Charles Moffet roffelt zichzelf heel New Orleansy en zonder veel omhaal het hart van de luisteraar binnen, waarna saxofonist Keshavan Maslak met een simpel themaatje direct tot volledige overgave dwingt. Na vijftien seconden weet je intuïtief dat hier weinig meer mis kan gaan (de bezetting naast Maslak en Moffet: Misha Mengelberg piano, John Lindberg bas en Ray Anderson trombone).

Keshavan Maslak (1947), ook bekend als Kenny Millions, groeide op in de Oekraïense gemeenschap van Detroit, met de Russische taal, Russisch voedsel, en soul van het Motown-label. ‘Mijn grootvader was een zanger en mandolinespeler’, zegt hij tijdens een nachtelijk interview via Skype: ‘Hij leerde me allerlei Oost-Europese liedjes. Als kind trad ik samen met hem op en zong daarbij in het Russisch, Pools, Oekraïens en Jiddisch. In Detroit ging ik downtown naar dezelfde school als Diana Ross, Gladys Knight & the Pips en The Temptations. Zo groeide ik op als een Afro-Amerikaan: al mijn vrienden waren zwart. Iedereen in mijn omgeving was in dienst van de Ford Motor Company. Omdat Detroit en Chicago altijd al geïntegreerd waren kwam daar al die geweldige soul en jazz vandaan.’

Begin jaren zeventig werkt Maslak om te overleven als taxichauffeur in New York. Een periode die hij zich niet graag herinnert: ‘Je liep continu het gevaar door junkies te worden beroofd of neergestoken. In het toenmalige jazzcircuit was geen droog brood te verdienen en ook daar werd je trouwens honds behandeld, door publiek dat schreeuwend te kennen gaf wat het wilde horen.’ Maslak begint tientallen cassettes met zijn muziek wereldwijd rond te sturen. Een Amsterdamse boeker is gecharmeerd van Maslaks doorleefde toon en nodigt hem uit voor een tournee van een maand. Maslak: ‘Na de Lower East Side in New York zat ik ineens op een zolderkamertje aan de Prinsengracht intens gelukkig naar de regenbuien over de oude stad te staren.’

In de polderjazz – waar hij tussen 1978 en 1981 naam maakte – wordt Maslak herkend als een gigant. Hij speelt zichzelf in de kijker als lid van Misha Mengelbergs ICP Orchestra, en maakt furore met brullende solo’s, bij voorkeur uitgevoerd terwijl hij ruggelings over de vloer kruipt. De ware soulman verloochent zich niet: ‘Mijn periode in Amsterdam heeft me een nieuwe manier van leven leren kennen. De musici hier weten hoe het hoort. De jazzartiesten die in Amerika overleven worden extreem agressief en onbeleefd, omdat het genadeloze systeem ze daartoe dwingt. Zoals zo veel jazzartiesten vóór mij werd ik zeer hartelijk ontvangen in Europa.’ Met New York heeft hij nog altijd een haat-haat-verhouding: ‘New York heeft niets zélf gecreëerd: jazz kwam uit the Midwest; blues kwam uit het zuiden – New York is louter business en entertainment. De dowtownjazz rond John Zorn? Let me tell you, man: John Zorn is a kid; he came around when all was done. Hij viel midden in een wereld die al vijftien jaar bestond en gaf zichzelf vervolgens alle credits daarvoor. New York is an empty shell of its former great self. De enige reden waarom ik nu nog naar New York ga, is omdat mijn vrouw daar graag mag winkelen. En er zijn wat aardige restaurants.’

Zoals altijd toont zich ook bij Maslak in ballad-vorm het verschil tussen clownerie en het ware artiestendom: Big Heart is het emotionele hoogtepunt van Kenny Millions’ Big Time. Maslak: ‘Ik schreef het als ode aan mijn grootouders: anoniem gebleven immigranten uit de Oekraïne. Het heeft inderdaad een Oost-Europese klank, simpel, basic, maar juist daarom lastig om te spelen, want zonder al die squeeks and squawks and notes kun je je nergens verstoppen. Tot de dag van vandaag heb ik dit trouwens niet meer gespeeld.’

Kenny Millions’ Big Time werd het afscheid van Europa. Maslak keerde nog even terug naar New York, maar trok vervolgens door naar Florida, alwaar hij sinds 1989 samen met zijn Japanse vrouw een restaurant runt. Sindsdien combineert hij livejazz met sushi. Of Maslak nog steeds over die imponerende toon beschikt, is op zondag 9 december vast te stellen: dan speelt hij met drummer Han Bennink in het Bimhuis in Amsterdam.

Keshavan Maslak, Kenny Millions’ Big Time, Daybreak/Challenge
Koop de cd in de webshop