Loe de Jong (1914-2005)

De op dinsdag 15 maart overleden Loe de Jong is een van de belangrijkste historici van naoorlogs Nederland, ondanks alle kritiek toen die nu vanzelfsprekend lijkt. Vooral in de jaren zestig/zeventig heeft dr. Loe de Jong immense invloed gehad. Toen de wederopbouw achter de rug leek, heeft hij in die jaren het historische bewustzijn van generaties vorm gegeven.
Loe de Jong begon zijn loopbaan in 1938 als redacteur van De Groene Amsterdammer, dat hij als lezer in weerwil van menings verschillen tot het eind van zijn leven trouw bleef. In mei 1940 wist hij uit te wijken naar Londen. Zijn broer lukte dat niet en overleefde de bezetting niet. Meteen na bevrijding ging De Jong leiding geven aan het Rijksinstituut voor Oorlogsdocumentatie. Hij zou er 33 jaar directeur blijven. In de jaren vijftig werd het instituut door de rijksoverheid vaak als een financiële last ervaren. Maar in de decennia daarna veranderde dat. De Jong droeg daaraan bij, allereerst met de televisieserie De bezetting en de gelijknamige boekenreeks. Hij was niet de enige maar hij had wel het meeste gezag en daarom vaak het laatste woord in onvermijdelijke kwesties over goed óf fout.
De Jong moest razendsnel onderzoek doen naar de antecedenten van Claus von Amsberg voordat het kabinet toestemming gaf voor het huwelijk met prinses Beatrix in 1966. Het was De Jong die in 1978 met een ogenschijnlijk simpele persconferentie een einde maakte aan de carrière van fractieleider Wim Aantjes van het CDA. Een jaar later trad Loe de Jong af als directeur om zijn veertiendelige Het Koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog te kunnen voltooien. Snel daarna be gon een nieuwe generatie historici haar aandacht te verleggen naar de nuances tussen zwart en wit, hetgeen overigens ook beladen bleek.
Volgende week uitvoeriger aan dacht voor Loe de Jong.