Economie

Lof der inflatie

Hij doet het echt. Nu Biden zijn eerste honderd dagen volgemaakt heeft, is er geen twijfel meer over dat hij zijn progressieve en groene programma in daden omzet. Onder deze president gaat Amerika voor het eerst sinds Jimmy Carter de koers verleggen richting een economie voor iedereen.

Het kan niet anders of deze verandering gaat ook in Europa, waar een nieuwe koers nog niet gevonden is, gevolgen hebben. Biden heeft hier veel krediet, en goed voorbeeld doet goed volgen. Want echte leiders hebben we hier, nu Merkel afscheid neemt, helaas niet. Daarmee is het succes van Bidens programma ook voor ons van levensbelang.

Het grootste gevaar voor Biden is inflatie – of beter gezegd, het narratief rond inflatie. De inflatie zelf is voorlopig eerder een oplossing dan een probleem. Maar met inflatie is het een beetje zoals met de staatsschuld. Zo gauw het woord valt, gaat links en rechts de rede overboord. Retoriek en emotie regeren het debat. Elk gevoel voor proportie verdwijnt. In Nederland was de lichte stijging van de staatsschuld in het afgelopen jaar (van 48 procent van het bbp naar 57 procent) aanleiding voor zware discussies en uitgebreid zwartkijken. Nu de inflatie eindelijk normale waarden begint te benaderen, hebben de zwartkijkers vers materiaal. Weimar en Zimbabwe worden in herinnering geroepen, zelfs over hyperinflatie (technische definitie: meer dan vijftig procent per maand) wordt met droge ogen gesproken.

Wat niet helpt, is dat we al zo lang abnormaal lage inflatie hebben (een bijproduct van neoliberaal beleid en historische ontwikkelingen) dat een hele generatie niet beter weet, en schrikt van de kleine stapjes richting normalisatie. Je ziet in de pers nu al het enthousiasme voor de ommekeer onder Biden omslaan in zorgelijk commentaar. Dit narratief van matige inflatie als groot probleem is een serieuze bedreiging voor de steun voor zijn beleid.

Hogere rente en inflatie gaan de lucht uit allerlei zeepbellen halen

Want een terugkeer naar historisch gezien normale prijsontwikkeling is er inderdaad een gevolg van. De loongroei is misschien wel de belangrijkste factor die inflatie bepaalt. Door systematisch de positie van arbeid uit te hollen en die van kapitaal te versterken, heeft Amerika sinds midden jaren tachtig lage inflatie gehad. Wat enorm hielp, was de globalisering. In China en elders stond een groeiend leger van laagbetaalde arbeiders klaar, waardoor onze spullen goedkoper werden en de looneisen in de VS en Europa zelf werden ondermijnd. Zo bleven de prijzen van de dagelijkse boodschappen dertig jaar lang ongewoon stabiel, terwijl de reële lonen daalden, de aandelenkoersen en huizenprijzen stegen en de ongelijkheid in de VS explodeerde – het werd de economie van en voor de ‘één procent’, zoals David Graeber het noemde.

Elke poging om de inkomens van de ‘99 procent’ te herstellen, gaat voor hogere inflatie zorgen. Dat wordt nog eens versterkt door het nieuwe beleid in China om de binnenlandse markt te stimuleren, en niet meer alles te zetten op spotgoedkope export. We zullen het dus nog vaak moeten horen in de komende maanden en jaren: pas alsjeblieft op met die stimuleringsprogramma’s en loonstijgingen, want de inflatie stijgt.

Stijgende inflatie is inderdaad probleem nummer één voor de rijken, die leven van hun bezit. De reële waarde van hun aandelen, obligaties en vastgoed daalt ervan. Wat werknemers decennialang hebben meegemaakt – stagnatie van hun inkomen uit arbeid – dreigt nu voor inkomen uit kapitaal. Dus roeren de kapitaalbezitters zich.

Helaas gaan economen te gemakkelijk mee in dit doemdenken. Wat daarbij vergeten wordt, is dat inflatie ook een oplossing is voor drie van onze grootste problemen. Inflatie vermindert de reële waarde van schulden. Die hangen nu als een molensteen om de nek van de economie. Inflatie gaat de rentes tot normalere waarden terugbrengen, waardoor goedkoop lenen en schuldgroei eindelijk afgeremd worden. Daarmee hoeven ook spaarders niet bang te zijn voor matige inflatie, die tot hogere inflatie-gecorrigeerde rentes kan gaan leiden. Hogere rente en inflatie gaan ook de lucht uit allerlei zeepbellen halen – van coins tot vastgoed – waardoor de reële economie beter gaat functioneren.

Dit is het verhaal dat we vaker moeten horen: de lof der inflatie. Zodat Bidens programma aantrekkelijk blijft, en ook in Europa navolging gaat vinden.