Lof der lafheid (6)

Maar is lafheid niet hetzelfde als angst? LE:

Nee, anders zou er wel één woord voor zijn, en niet twee.
Angst is een aandoening, lafheid een keuze. Wel is het natuurlijk zo dat een laffe manier van denken, of laf gedrag, ingegeven wordt door angst.
Wanneer de VVD aan de ene kant beweert dat je maar drie jaar in de WW mag en aan de andere kant dat de grote financiële douceurtjes niet aangepakt mogen worden, dan komt dat voort uit angst. Angst dat wie rijk is, plotseling tot de armoede vervallen kan.
Geen partij bevat zo veel angstige mensen als de VVD. Daartegenover zie je moed bij GroenLinks en de SP. Je kunt het ook horen aan het taalgebruik van Paul Rosenmöller en Jan Marijnissen. Veel hartstochtelijker, scherper dan Bolkestein. Bolkestein reageert altijd angstig, en dus meestal ad hoc. ‘Help, te veel Irakezen - stop Irakezen in Nederland toe te laten.’ Angst als vorm van zelfbescherming.
Kijk je in Frankrijk - en ik heb dat gedaan - dan zie je dat Le Pen de rol heeft die hier Paul en Jan hebben. Le Pen is moedig. 'Hij durft’, zeggen de mensen. Le Pen zegt zelf bijna in iedere toespraak: 'Ik ken geen angst.’
Nu mag mijn redenering er niet toe leiden dat je Le Pen en Rosenmöller en Marijnissen op één lijn stelt. Wel beweren bijvoorbeeld Le Pen en Marijnissen hetzelfde over armoede. Waarschijnlijk is moed de enige rijkdom van de armen en angst het loon der rijken.
Je merkt het - anno 1997 - aan een partij als het CDA. Niemand is meer christelijk, dus zo'n partij heeft geen fundament en valt naar beneden. Opeens moet er dan moed getoond worden, de moed der wanhoop. Er wordt dan radicaal veranderd.
Maar het is wanhoop. Men wil het goede behouden uit angst nog meer te verliezen. Daarmee werkt het CDA zich in een paradoxale situatie.
Men toont moed omdat men bang is alles te verliezen. Moed en angst zullen in het CDA tegenover elkaar komen te staan. De eerste confrontatie tussen De Milliano (moedige arts zonder grens) en Jaap de Hoop Scheffer (angstige draaikont, voormalig D66'er) is al geweest.
Angst wil altijd de regels onmiddellijk veranderen. (Sorgdrager: 'Geen house-feesten tot tien uur ’s ochtends, het moet maar om twee uur ’s nachts afgelopen zijn.)
Moed wil nieuwe regels. Lafheid wil niks en verschuilt zich. ('We houden ons aan de regels van de Verenigde Naties’ - Voorhoeve, minister van Defensie.) De lafheid, zoals al eerder beweerd, wint. Voorhoeve kan vierduizend mannen laten afmaken ('Daar hebben wij niks mee te maken, wij konden niets doen’) en komt daarmee weg.
Op dit moment is Nederland paars; een soepje van sociaal-democratie, liberalisme en pragmatiek - een laf zooitje, dat niets durft, schippert, half de waarheid spreekt en half liegt ('Dat herinner ik me niet meer’, zei Sorgdrager tijdens de IRT-enquête). En kijk: de lafheid heeft succes. ('Wie van ons was niet voor Paars?’)
Paars is Hans Dijkstal. Een VVD'er die vrolijk saxofonend door het leven kuiert en bij problemen meteen een commissie instelt die in wezen voor hem moet beslissen wat hij moet doen.
Onze commissiecultuur werkt lafheid in de hand, en daarom zijn we er dol op. Gedeelde verantwoordelijkheid, ja zelfs het begrip democratie is niets anders dan gereguleerde lafheid.
Sartre beweerde dat een mens gedwongen is om keuzes te maken. Logici wezen hem erop dat het maken van geen keuze ook een keuze is. Maar het zit zo: De mens is weliswaar gedwongen tot het maken van een keuze, maar hij wordt getypeerd door het feit dat hij dat liever nalaat.
'Niets doen… Niets doen.’
Dat is namelijk voor iedereen het beste.