Loopjongens

Stel je voor dat onze ambassadeur in Washington bij president Obama op bezoek ging om hem dringend te adviseren het particuliere wapenbezit in zijn land te beperken. Per slot van rekening een zaak van wereldbelang, zoals de geschiedenis leert. Maar we doen het niet, het is absurd, het heeft geen zin. Andersom kan het wel. Hoe je het ook wendt of keert, de Amerikaanse regering heeft zich in 2009 verregaand met onze binnenlandse aangelegenheden bemoeid. Dat mocht in dit geval, het moest. Er stond, er staat nog steeds een wereldbelang op het spel, zeggen de voorstanders. Als Nederland niet in Afghanistan blijft, zal de publieke opinie in andere landen eerder geneigd zijn de moed te verliezen waardoor de regeringen daar worden gedwongen ons voorbeeld te volgen. Vandaar dat Amerikaanse diplomaten zich gerechtvaardigd voelden om de koningin aan te spreken, Nederlandse politici onder druk te zetten en koeien met gouden horens te beloven (dan mogen we bij de G20 ‘aanschuiven’). Probeer Wouter Bos te kraken! Het is de methode die in Amerika bekendstaat als de carrot and stick. Als je braaf bent, krijg je een worteltje en anders een pak slaag. Dat we dit weten hebben we aan WikiLeaks te danken. Gelukkig hebben ze Bos niet klein gekregen. Het kabinet viel en de missie vertrok.
Nu is het spelletje opnieuw begonnen. De hele discussie herhaalt zich, een groeiend deel van de publieke opinie keert zich tegen een nieuwe missie, de regeringspartijen zijn vastberaden en links wordt geteisterd door aarzelingen. Het is niet uitgesloten dat Afghanistan in Den Haag een nieuwe crisis zal veroorzaken. Het is een herhaling van zetten. Opnieuw horen we dat we onze bondgenoten niet in de steek mogen laten, dat het Afghaanse volk ons nodig heeft, dat het weigeren van een nieuwe missie ons internationaal aanzien zal beschadigen en dat de strijd tegen het terrorisme van wereldbelang is. We willen het graag geloven, maar verlos ons van één grote onzekerheid. Geachte Commander in Chief in Washington en uw generaals te velde, verklaar ons nu op welke manier u eventueel met onze steun deze zegenrijke veldtocht tot een goed einde wilt brengen.
Is dit een absurde vraag? De oorlog in Afghanistan duurt bijna tien jaar, werd na de bombardementen op Tora Bora, het bastion van al-Qaeda, door president George W. Bush gewonnen verklaard omdat hij Saddam Hoessein wilde afzetten en Irak als voorbeeld voor het nieuwe Midden-Oosten wilde democratiseren. Dat ging niet van een leien dakje en intussen keerden in Afghanistan de Taliban terug. In februari 2006 gingen we helpen, in Uruzgan, waar we tot lead nation werden bevorderd. Dat was eerst een opbouwmissie, die tot verrassing van het thuisfront in een vechtmissie veranderde en ten slotte in een trainingsmissie. Uit de laatste editie van WikiLeaks blijkt dat de situatie veel ernstiger was dan ons werd verteld. Intussen hoorden we veel goeds over de inktvlekstrategie en de 3D-benadering. Natuurlijk, er zijn ook scholen gebouwd, wegen aangelegd, agenten opgeleid. Intussen hebben 25 Nederlandse militairen het leven verloren.
Ondanks alle militaire en civiele verbeteringen blijft de algehele toestand in het land achteruit gaan. De president is corrupt, net als de politie en de rechterlijke macht. Welke autoriteit daar niet? De Taliban winnen terrein. Dat is ook te wijten aan de labiele toestand in Pakistan. Onderdelen van de strijdkrachten in dit land worden ervan verdacht met de Taliban samen te werken. In het ontoegankelijke grensgebied heeft het verzet zijn schuilplaatsen en uitvalsbases. In Amerikaanse militaire kringen wordt al lang op zuiveringsoperaties aangedrongen, maar de Pakistaanse regering bewaart de soevereiniteit. Twee weken geleden is in Islamabad Salman Taseer, de gouverneur van de belangrijkste provincie, door een van zijn lijfwachten vermoord. Een nieuwe bijdrage aan de groeiende verwarring in het land. Niettemin blijft Pakistan voor Washington een van de belangrijkste bondgenoten in de strijd tegen de Taliban.
In Amerikaanse en Britse kranten staan regelmatig artikelen van deskundigen die een radicaal ander beleid voorstellen. NRC Handelsblad (10 januari) publiceerde een bijdrage van de Pakistaanse schrijver Ahmed Rashid. Een overwinning op het slagveld is volgens hem niet mogelijk. In zijn plan zal de vrede via onderhandelingen tussen alle partijen onder bemiddeling van de Verenigde Naties worden bereikt. Enige garantie op succes is er niet, maar de ervaring van de afgelopen dertig jaar leert dat voor militaire oplossingen hetzelfde geldt.
Intussen is de surge in volle gang. Met dertigduizend man extra moet generaal Petraeus binnen drie jaar het 'karwei’ opknappen en dan kan in 2014 de aftocht beginnen. Wie weet. Any war will surprise you, zei generaal Eisenhower. In ieder geval hebben wij er niets over te zeggen. Sinds het begin van onze betrokkenheid wordt in Den Haag gedaan alsof we met Afghanistan in een bilaterale verhouding staan. In werkelijkheid zijn onze militairen sinds 2006 niet meer dan veredelde loopjongens van Washington geweest. Maak daar eerst een eind aan. Dan zien we verder.