Frits Barend

Luie voetbaldeskundigen

Ze overtuigden en speelden leuk, in tegenstelling tot het saaie Turkije, maar aan de scheidsrechterlijke beslissingen kon je zien dat Japan en Zuid-Korea minimaal de tweede ronde moesten halen van hun eigen WK. En na de uitschakeling van Argentinië en Frankrijk moest Brazilië de kwartfinale bereiken. Zo wilde de Fifa het allemaal, en zo geschiedde. Dus mocht België niet winnen van Brazilië. Zelden heeft een scheidsrechter zo gedecideerd een geldig doelpunt afgekeurd als dat van de Belg Marc Wilmots tegen Brazilië. En NOS-commentator Frank Snoeks maar kakelen dat het sterke België één ding was vergeten: scoren. Na die ten onrechte afgekeurde goal wist je zeker dat België kansloos was tegen het door Fifa-baas Blatter gesteunde Brazilië.

Jammer dat zo’n leuk toernooi toch ook weer is vergiftigd door de reuk van corruptie. Maar daar speuren de meeste Nederlandse verslaggevers ter plaatse niet naar. Die hokken samen en papegaaien, bijvoorbeeld dat de Ieren het niet moeten hebben van techniek. Daaruit kunnen we concluderen dat de moderne voetbaljournalist het niet moet hebben van verstand van voetbal. Vooringenomen zijn sommige commentatoren ook.

Toen de Zweed Ibrahimovic van Ajax zondagmorgen tegen Senegal inviel, had Jeroen Gruter zijn mening al klaar. Ibrahimovic, voetbalnaam Zlatan, «denkt alleen aan zichzelf en niet aan de ploeg, maar waar kennen we dat van» oordeelde Gruter na een prachtige solo van Zlatan. Dat Zweden dankzij de veel bekritiseerde Zlatan van Ajax ineens veel gevaarlijker werd, was gelukkig wel gezien door de deskundige in de studio, ex-trainer Piet de Visser. Zoals de aanstekelijke De Visser commentator Gruter ook fijntjes corrigeerde over de gewisselde Zweed Magnus Svensson. «Hard gewerkt, maar weinig kwaliteiten», zei Gruter, die in een recreatief dameselftal vriendelijk zou worden verzocht plaats te nemen op de bank. Piet de Visser vergeleek Svensson met Dick Advocaat, een type speler dat belangrijk is voor elke ploeg.

Verslaggevers die zelf niet kunnen voetballen, denken dat techniek wordt bepaald door een schaar, een solo of een panna. Michels zei het al eens: die acties doen het vooral in het circus. Techniek is veel meer dan een enkel trucje. Een enkele columnist denkt dat hij een goede columnist is als hij strooit met moeilijke woorden, ingewikkelde zinsconstructies en hier en daar een citaat. Onder voetballers maakt dat indruk, die denken dat ze echt iets lezen. Echte columnisten weten dat het een trucje is om te maskeren dat je de echte techniek van de columnist mist.

Toen Koeman trainer werd van Ajax verbaasde hij zich over het gebrek aan basistechniek. Daar gaat het om bij voetballen. Basistechniek is een bal strak over veertig meter passen, een bal die hard wordt aangespeeld meteen onder controle hebben, je goed opstellen. Al die basistechnieken beheersen de Ieren. Daarom brachten de Ieren Spanje op de rand van de afgrond. Tot ze leden aan het poldervirus, het missen van penalty’s. Maar de Ieren toonden aan dat je bij dit WK van 2002 ver kon komen als je durfde te verliezen. Verder valt op dat de zekerheden van vier jaar terug zijn ingehaald door de nieuwe tijd, zowel in de politiek als in het voetballen.

Het is nog maar vier jaar geleden dat het Nederlands elftal, Frankrijk en «Paars» onverslaanbaar leken. Tijdens het WK in Frankrijk in 1998 boekte Nederland drie overwinningen, de makkelijkste overwinning werd behaald op Zuid-Korea. Eigenlijk bestond Zuid-Korea vier jaar geleden niet echt in de voetbalwereld. Ook in 1998 boekten de PvdA en in haar kielzog de VVD simpele zeges op het CDA. Lijst Pim Fortuyn bestond nog niet.

En nu, in de zomer van 2002? De PvdA en het Nederlands elftal treuren dat ze er niet bij zijn. Flauwe vergelijkingen misschien, maar het schoot me ineens te binnen hoe snel afgang en opkomst kunnen gaan. Het gaat te ver om Guus Hiddink de Fortuyn van het Koreaanse voetbal te noemen, al schijnt Hiddink volgens sommige Zuid-Koreanen de gedroomde toekomstige president te zijn.

Toch zijn de verrassingen van 2002 minder groot dan de deskundologen in de politiek en het voetballen ons willen doen geloven. Laat ik maar bij het voetballen blijven. De afgang van Frankrijk is geen verrassing. Frankrijk werd in 1998 wereldkampioen dankzij de loting, dus dankzij de Fifa. In de voorronde waren de tegenstanders Saoedi-Arabië (het Helmond Sport van het mondiale voetbal) debutant Zuid-Afrika en Denemarken. Van Denemarken werd maar met 2-1 gewonnen. In de achtste finale werd Paraguay pas in de 113e minuut — in de verlenging dus — geklopt, in de kwartfinale Italië pas na penalty’s en in de halve finale Kroatië met moeite door twee lucky goals van Thuram. Slechts in de finale tegen Brazilië met een doodzieke Ronaldo speelde Frankrijk overtuigend.

Na een moeizame kwalificatie werd Frankrijk ook Europees kampioen, na verlenging. Om nu te zeggen dat Frankrijk de wereld de laatste vier jaar heeft overtuigd, nou nee. Dus Frankrijk was slechts favoriet dankzij de luiheid van de deskundigen. Vlak voor het WK van 2002 oefende Frankrijk tegen Zuid-Korea en België. Van Zuid-Korea werd met geluk gewonnen, vooral omdat de Koreanen niet konden geloven dat ze Frankrijk konden verslaan. Van het België van Marc Wilmots werd verloren, dus zo verrassend is het niet dat juist Zuid-Korea en België wél bereikten wat Frankrijk nastreefde.

De Franse vedetten voetballen in het buitenland. De Franse competitie zonder de vedettes is leuk en zeer goed bekeken dankzij bijvoorbeeld de spelers van Senegal, dat schertsend Frankrijk-B wordt genoemd omdat zij spelen bij Lens, Sedan, Auxerre, Lille en Sochaux. Stel dat Nederland had meegedaan met een met Senegal vergelijkbaar elftal, dus met spelers uit de Nederlandse competitie. Doel: Waterreus (PSV); achter: Ooyer (PSV), Van Wonderen (Feyenoord), Paauwe (Feyenoord), Hofland (PSV); midden: Bosvelt (Feyenoord), Van Bommel (PSV), Van der Vaart (Ajax); voor: Van der Meyde (Ajax), Van Hooijdonk (Feyenoord), Van Persie (Feyenoord). Nederland zou met Senegal en Zuid-Korea de sensatie van het toernooi zijn geworden.