Emeritus hoogleraar sociale en politieke wijsbegeerte, Radboud Universiteit Nijmegen

Machiel Karskens

Wat is de meest dringende maatschappelijke kwestie van dit moment?

Dat is de nieuwe klassevorming of sociale differentiatie, die niet meer herkend wordt voor wat zij is, maar weggedrukt wordt of beter op valse manieren geframed wordt (bijvoorbeeld door links als onderwijsprobleem, probleem van de achterstandswijken, door rechts - en helaas steeds meer door links - als immigratievraagstuk of nog erger als Islam-probleem, en door allen als veiligheidsprobleem).

Met het wegvallen van de socialistisch-marxistische klassentheorie die alleen maar een tweedeling tussen bourgeoisie en proletariaat toestond - met het subproletariaat als restcategorie waar het eigenlijk om zou moeten gaan - is er geen begrip(svorming) en dus ook geen oog meer voor de klassevormingsprocessen in de hedendaagse, geïnternationaliseerde civil society. Enkele goede uitzonderingen daargelaten, zoals de Swaan en de armoedestudies van Engbersen. De pogingen van Negri/ Hardt om met behulp van ‘multitude’ de nieuwe internationale onderklasse een gezicht te geven zijn me te filosofisch en te weinig sociologisch en politiek analytisch.

Ik vermoed dat de klassevorming in de neoliberale samenleving en in de 'democratische’ rechtsstaten vooral plaats vindt via het meritocratische - en niet het neokapitalistische - regime dat in het onderwijssysteem zijn belangrijkste handlanger heeft. Ik zou de sociologen en politieke wetenschappers graag willen uitdagen om deze hypothese te onderbouwen, of wanneer het hen lukt om ze te ontkrachten met een sterker alternatief te komen.

Wat mij verontrust is dat deze sociale wetenschappers zich zo sterk hebben laten verleiden om dit soort processen tot bestuurlijke deelproblemen te reduceren, en dat de filosofen, wereldbeschouwers en moralisten het alleen nog maar over cultuurproblemen lijken te kunnen hebben.

Wat is het meest onderschatte probleem in Nederland?

Zie boven

Wat is het meest overschatte probleem in Nederland?
De immigratie, zie boven, met als goede tweede het veiligheidsvraagstuk na 9/11, en als derde het populisme.