Televisie: Holland Festival

Madeleines

televisie, Turan Dokht © Nichon Glerum

Wat waren je grootste kunstervaringen? Leuk gezelschapsspel dat kan leiden tot een spervuur van hoogtepunten en herinneringen: artistieke madeleines. Ik kom erop door vpro’s programmering rond het Holland Festival. Nadia Moussaid was bij repetities van Aus Licht van Karlheinz Stockhausen. Natuurlijk ging het over die helikopters en het strijkkwartet dat vliegend een deel van de partituur speelt. De speelsters hadden een koptelefoon, met links een metronoom, rechts een tellende stem. Die stem is van Karlheinz’ zoon. Belangrijk? Nee. Wel leuk om te weten. Maar veel interessanter nog een interview met de weduwe, Kathinka Pasveer – louter een naam, tot ik haar nu in levenden lijve over het stuk en haar man zag praten – ontmythologiserend zonder iets aan zijn uitzonderlijkheid af te doen. Hem zagen we op archiefbeelden. Trouwens: weduwe is een te schamel signalement voor wie muzikaal leider van dit giga-project is.

Maar hoezo madeleine? We zagen beelden van Aus Licht-helikopters, in 1995 geschoten door Frank Scheffer. En prompt herinner ik me onder meer diens meesterlijke Varèse-documentaire. Scheffer heeft immers een geweldige ‘Hollandse’ videotheek van 20ste en 21ste-eeuwse componisten gecreëerd. Net als Cherry Duyns trouwens. Volgen we Nadia naar het Leidseplein voor item twee. Daar wordt gerepeteerd voor Tsjechovs Kersentuin (Nietveld, Scholten van Aschat). En ik denk aan mijn eerste Kersentuin onder Pjotr Sjarov door de Haagse Comedie. Aan een geweldige door Ton Lutz bij Globe. Aan een sublieme onder Giorgio Strehler met het Piccolo Teatro. ‘Wat is uw versie?’ vraagt Nadia aan regisseur Simon McBurney. Onhandige formulering. ‘Heb ik niet’, zegt hij jennend. Gelukkig lacht ze. Waarna McBurney het eerste decennium van de twintigste eeuw (de première was in 1904 immers) vergelijkt met de jaren zeventig en tachtig, waarin deze ‘versie’ speelt en hij de overeenkomsten tussen thatcherism en eigentijdse deregulering benoemt – want hij heeft immers geen versie, visie.

Waar ken ik trouwens zijn naam van? Hij is het dus echt, de man die de mooiste Zauberflöte-regie ooit maakte, hier in Mokum. Uit de Champions League van regisseurs, zomaar bij ons thuisbezorgd.

Dan springen we met Thomas Erdbrink naar Teheran, waar regisseur Miranda Lakerveld en jonge Iraanse componist Aftab Darvishi (ze heeft in Nederland gestudeerd) Turandot terug naar huis brengen nadat die door Puccini en zijn librettist naar China was verplaatst: Turan Dokht heet de productie. Opera dankzij het Holland Festival in een land waar vrouwen niet mogen zingen. Zie hoe het verbod omzeild wordt. En krijg een brok in de keel als zangeres Sara Najafi de hoop op vrij hoorbare vrouwelijke stemmen verwoordt. (Trouwens, uitgerekend Frank Scheffer heeft prachtige documentaires over eigentijdse muziek in Iran gemaakt). In de eerste vpro-HF-aflevering was Bram Vermeulen ook nog bij William Kentridge thuis. Nee, een magazine is lang geen documentaire, maar informeert over nu, herinnert aan eerdere topervaringen en lokt me opnieuw naar EYE voor Kentridge.


Holland Festival, VPRO. Aflevering 1 en 2 Uitzending gemist. Zaterdag 15 juni, 22.40 uur; zaterdag 22 juni, 22.30 uur over dans. Zelfde avond NTR portret van choreograaf en danser Faustin Linyekula, 22.55 uur. Alles op NPO 2