In Den Haag

Majesteit formeert mee. Weg ermee!

Nu de PVV in de peilingen uitgegroeid is tot de grootste partij van Nederland kan het niet lang meer duren voordat de koningin uit de regering wordt gezet.

HET GEHEIM VAN Noordeinde loopt ten einde. Want een geheim dat geen geheim meer is, is een publiek geheim. Het staat gewoon in de krant.
De Pers schreef op 28 juni: ‘Met Tjeenk Willink als informateur zet de koningin alles op alles om een kabinet met VVD en PVDA te vormen en een regeringsrol voor Geert Wilders uit te sluiten.’ Tjeenk Willink liet weten dat 'er alle aanleiding is om te kijken naar het functioneren van de democratische rechtsstaat’ en dan in het bijzonder 'naar de rol van politieke functionarissen en partijen’. Hij wees op grote economische moeilijkheden die 'alleen kunnen worden verminderd in het kader van de Europese Unie’.
Die verklaring kan moeilijk anders worden opgevat dan als een rechtstreekse aanval op de PVV. De informateur wordt aangewezen door Beatrix, op advies van de fractievoorzitters van de politieke partijen. Maar de adviezen zijn geheim en hoeven bovendien niet opgevolgd te worden. Herman Tjeenk Willink is van de PVDA, dat weet iedereen, en is een vertrouweling van Beatrix, ook dat weet iedereen. Het is dus onwaarschijnlijk dat Wilders, Rutte of Verhagen aangedrongen heeft op zijn benoeming. Vroeger werd door de koningin ook wel eens een advies in de wind geslagen. Dat schijnt nog het geval geweest te zijn bij de benoeming van Wim Kok als formateur. Maar toen was er nog geen sprake van een openlijke oorlog tussen de koningin en een politieke partij.
Want het is oorlog tussen het koningshuis en de PVV en dat is een ramp voor de constitutionele democratie. Al in 2006 ergerde Wilders zich 'paars’ aan het optreden van koningin Beatrix bij een bezoek aan een moskee in Den Haag, waar zij geen handen schudde met moslimmannen, uit respect voor hun geloof. Wilders zei toen: 'De koningin en premier Balkenende doen de Nederlandse normen en waarden in de uitverkoop. Zeker nu dat optreden van de koningin ook nog eens door premier Balkenende als voorbeeld van tolerantie is gesteld.’
Een jaar later was voor Wilders de maat vol. In een kersttoespraak haalde Beatrix uit naar de PVV, meende hij. De kersttoespraak stond volgens Wilders 'vol met multiculti-onzin’. 'De naam PVV staat er nog net niet in. Maar het is een politieke toespraak tegen ons, waarin het multiculti-ideaal wordt opgehemeld, door iemand die niet gekozen is en die ik politiek niet kan aanspreken. Ik vind dat zij als een haas de regering uit moet worden gestuurd.’ In oktober van dat jaar was Wilders ook al gevallen over de uitspraken van Máxima bij de presentatie van het WRR-rapport Identificatie met Nederland, die toen gezegd had dat de Nederlander niet bestond en dat ook de Nederlandse cultuur nooit bestaan had. Wilders vond dat 'goedbedoelde politiek correcte prietpraat’. En hij niet alleen. Ook Paul Scheffer vond dat Máxima met haar uitspraken veel Nederlanders kwetste. De prinses zette mensen die hechten aan het land waar ze wonen weg als kleinburgers, meende hij. 'Daarmee gaat ze voorbij aan de gevoelens van heel veel mensen.’
Het was de eerste keer sinds de Tweede Wereldoorlog dat de koningin en de toekomstige koningin aangevallen werden op hun uitspraken. Republikeinen, al of niet verenigd in genootschappen, hadden altijd de goede smaak gehad om de vorst niet ad personam aan te vallen. Men was om principiële reden tegen het instituut als zodanig, maar men had niets tegen Juliana of Beatrix. De student Abram de Swaan was misschien wel het verst gegaan toen hij in Propria Cures schreef: 'Als het er toch niet toe doet wie de volgende koning is, laten we dan gewoon de oudste zoon van de vorige nemen.’ Het nieuwe aan de aanvallen op Beatrix en Máxima is dat de critici menen dat het er wél toe doet. Maar als er politieke eisen gesteld worden aan de koning, dan is het koningshuis verloren.
Nu de PVV in de peilingen uitgegroeid is tot de grootste partij van Nederland kan het niet lang meer duren voordat de koningin uit de regering wordt gezet, zoals de republikeinen altijd bepleit hebben. Misschien zal het haar tijd nog wel duren, maar de kans dat Willem-Alexander ooit nog lid van de regering wordt, neemt met de dag af.
Wie had bij de inhuldiging van Beatrix in 1980 kunnen voorspellen dat dat ooit zou gebeuren? Het kroningsoproer overschaduwde toen de inhuldiging. 'Geen woning, geen kroning’, scandeerden de krakers. Dertig jaar later stemmen diezelfde krakers op de partijen waarmee Beatrix en Máxima sympathiseren: PVDA en GroenLinks. Het koningshuis wordt nu door rechts aangevallen. Belaagd door wat vroeger het 'gepeupel’ genoemd werd. Die heten tegenwoordig Henk en Ingrid en die betalen, anders dan de koningin, veel te veel belasting. Belastingcenten die door de Oranjes over de balk gesmeten worden. Daar moet een eind aan komen!

Meindert Fennema is hoogleraar politieke theorie en etnische verhoudingen aan de afdeling politicologie/Imes van de Universiteit van Amsterdam.
Aukje van Roessel is met vakantie