Mali ziet Franse bevrijders nu als profiteurs

Bamako – ‘Weet u wat ik als eerste zou doen als ik president was? Onderwijs in het Frans afschaffen. Want daar schieten we niets mee op.’

Aan het woord is een jonge ambitieuze politicus, die bevriend is met de huidige premier van Mali, Moussa Mara. In mei werd Mara een nationale held toen hij een bezoek bracht aan de noordelijke woestijnstad Kidal, die in handen is van gewapende bendes: jihadisten, Toeareg-rebellen, drugssmokkelaars en kidnappers.

In militair opzicht was Mara’s bezoek een fiasco. Voor hij arriveerde namen gewapende mannen tientallen regeringsfunctionarissen in gijzeling en schoten er een aantal dood. Een woedende Mara liet de natie weten dat hij dit beschouwde als een oorlogsverklaring. Vervolgens opende het Malinese leger de aanval op Kidal en kreeg het op zijn donder. Er kwamen zeker vijftig militairen om. Maar de publieke opinie weet dat niet aan de roekeloze premier, integendeel. ‘Eindelijk iemand die laat zien wie de baas is in Kidal’, vond men bijna unaniem.

Kidal is meer geworden dan het symbool van een onmachtige Malinese staat. Na de vernedering van het leger rees de vraag waar de internationale partners toch gebleven waren. Met name twee: de kolossale VN-vredesoperatie die in 2013 het land binnengerold is, maar vooral de Franse Operatie Serval, die de gewapende bendes datzelfde jaar ver had teruggedrongen. Hadden die buitenlandse troepen niet op z’n minst als buffer moeten dienen voor de entourage van de premier? Waar dienen al die ingevlogen soldaten eigenlijk toe als ze het laten afweten wanneer het erop aankomt?

Op die sentimenten mikt de jonge politicus die het Franstalige onderwijs wil afschaffen. ‘We weten wie er achter die gewapende bendes zit. Frankrijk! Kijk naar de troepen van Serval: heeft u enig idee hoeveel geologen er onder die vlag meedoen? U weet dat Frankrijk ons gekoloniseerd heeft, welnu: het gaat Frankrijk niet om het welzijn van Mali; het gaat Frankrijk om onze bodemschatten.’ Tegenwerpen dat geen mens investeert in een gebied waar het onveilig en onstabiel is helpt niet. De Malinese visie op de Fransen is radicaal veranderd: binnengehaald als bevrijders in 2013, een jaar later gewantrouwd als profiteurs. Een oproep om Franse producten te boycotten heeft tot nog toe weinig resultaat opgeleverd, maar de tendens is onmiskenbaar. Niet alleen in Mali maar ook in de Franstalige buurlanden keert men langzaam maar zeker de oude Métropole de rug toe.