Film: ‘The Marksman’

Man van deze tijd

Liam Neeson als Jim in The Marksman, regie Robert Lorenz © Voltage Pictures

Een zinnig gesprek over ‘mannelijkheid’ in deze tijd komt niet echt op gang. Of misschien te veel op gang. De Volkskrant: ‘Mannen moeten minder klaarkomen.’ Elders: ‘5 Brute tips om je mannelijkheid te vergroten’; en: ‘Tijd voor mannen om uit keurslijf mannelijkheid te stappen.’ In Trouw vat socioloog Jan Willem Duyvendak het zooitje samen: ‘Waar moet de man nog respect aan ontlenen?’

Ik kan er geen touw aan vastknopen. Ergens in mijn achterhoofd klinkt een stemmetje: ‘Liam Neeson.’ Hier hebben we hem in The Marksman. Hij woont op een boerderij in Arizona op de grens met Mexico. Ex-marinier. Scherpschutter. Vrouw overleden na een lang ziekbed. Dochter werkt bij de vreemdelingenpolitie. Op een dag ziet hij in de verte een wolf of iets dergelijks zich te goed doen aan een van zijn koeien. Hij pakt zijn geweer, stelt de telescoop af en schiet de wolf dood. Even later knielt hij bij de doodbloedende koe en zegt: ‘Sorry.’

De scène vat The Marksman samen: de wolven kloppen aan de deur van de beschaving en het is aan mannen als Liam om ons te beschermen. Deze mythe, zo oud als de mens, vormt de basis van de western, het authentiek Amerikaanse genre dat weer springlevend is. Zie bijvoorbeeld Chloé Zhao’s Nomadland, de grote kanshebber bij de Oscars, en de film die ze daarvoor maakte, The Rider, waarin ze de teloorgang van de traditionele westernheld met gevoel en grote compassie toont.

Maar op medelijden zit Liam niet te wachten. In de afgelopen tien jaar speelde hij in een reeks films waarin de stille, sterke man geplaagd door ouderdom en demonen uit het verleden speurt naar verlossing. Ook in The Marksman: als Liam stuit op een Mexicaanse jongen wiens moeder door de monsterlijke leider van een drugsbende is vermoord, reageert hij instinctmatig beschermend. Met de gangsters die hem op de hielen zitten, brengt hij het kind in zijn truck naar familie in Chicago.

Regisseur Robert Lorenz, die eerder als producer samenwerkte met Clint Eastwood, neemt de tijd om Liams personage reliëf te geven én houdt de vaart in de vertelling met snelle, opwindende actiescènes. Hierdoor voelt The Marksman ouderwets aan, wat misschien het hele punt is.

De slotscène brengt een interessante nuance. Opeens krijgt alles wat vooraf is gegaan een bepaald gewicht, ondersteund door het briljante spel. Neeson is een uitstekende acteur, en wie hem hier aan het werk ziet, zou denken: Oscar-nominatie. Maar hij is een man die niet past in het heden – vandaar zijn tragiek. Hij is als Ed Tom Bell, de sheriff in Cormac McCarthy’s roman No Country for Old Men, die zegt: ‘Ik ben niet zoals ze zeggen een man uit een eerder tijdperk. Was dat maar zo. Ik ben een man van deze tijd.’ Hiermee zijn we terug bij de krantenkoppen. Liam onderschrijft in The Marksman de hysterie: het is klaar met de man van weleer. Mijn vraag is dan: waarom wordt hij altijd weer bezongen?


Te zien vanaf 20 april op Amazon Prime