Marella Agnelli-Caracciolo di Castagneto, 4 mei 1927 – 23 februari 2019

‘De zwaan’ Marella Agnelli is stilletjes weggegleden uit een leven dat bijna een eeuw Italiaanse geschiedenis omvat. Zij was de waardige weduwe van ‘de Advocaat’ Gianni Agnelli, Fiat-baas en playboy.

Het ware koninklijke echtpaar van Italië, zo werden ze genoemd, l’Avvocato en Fiat-baas Gianni Agnelli (81), gestorven in 2003, en zijn onlangs overleden echtgenote Donna Marella-prinses-van-Caracciolo-di-Castagneto (91). Het Italiaanse grootkapitaal van weleer verbond zich graag aan adeltitels, waar je er oneindig veel van hebt in Italië.

Marella Caracciolo di Castagneto was écht van adel. Eén blik op haar was genoeg om het te zien. De ellenlange zwanenhals waar fotograaf Richard Avedon verrukt van was, de ingetogen trekken, mooi, maar niet uitdagend, de tred, de glimlach, de stijl, de kleding, de discrete manier van bewegen. Zo zeeg zij in 1952 aan het ziekenhuisbed van Gianni Agnelli, die in Florence lag te herstellen van zijn tweede bijna dodelijke auto-ongeluk, want hij zette er graag de vaart in. Hij was 31, zij 26, een perfecte leeftijd om zaken te doen, zo had Gianni’s jongere zuster Suzanna (‘Suni’) scherp gezien, toen ze haar vriendin Marella aan de sponde van haar broer voerde. En zaken deden ze al bij de eerste blik aan het ziekenhuisbed, allebei op slag smoorverliefd, wil de legende, een paar maanden later was Marella zwanger en werd er haastig getrouwd.

De societyrubrieken schreven dat de scapolo d’oro d’Italia, ‘de gouden vrijgezel van Italië’, aan de haak was geslagen, maar de vraag is wie van de twee de ware gouden deal heeft gesloten. Want vrouw van Gianni Agnelli zijn was een zware taak, waar Donna Marella zich zonder enige van buitenaf zichtbare rimpeling ruim een halve eeuw van heeft gekweten. Eén zekerheid: zij was voor eeuwig zijn vrouw, omdat, zoals Gianni Agnelli het zo romantisch kon zeggen, ‘je van alles kunt doen in het leven, maar je keert altijd terug naar je familie’.

‘De gouden vrijgezel van Italië’ was aan de haak geslagen

Hij deed dus van alles, wat ook breeduit werd uitgevent in de roddelpers, want de playboy-erfgenaam van het Fiat-imperium werd op de voet gevolgd. De vrouwen zijn niet te tellen, een paar namen die voor allen staan: een Anita Ekberg op haar kortstondige hoogtepunt na haar verschijning in de Trevifontein in Fellini’s La dolce vita, een Jacky Kennedy op het moment dat zij nog mevrouw Kennedy was, en niet de weduwe. ‘Voor Gianni is de vrouw iets dat veroverd moet worden. Hij wordt niet verliefd’, is een van de weinige dingen die de discrete Marella Agnelli erover heeft gezegd. In de serie beroemde uitspraken van Gianni Agnelli zit ook deze: ‘Verliefd worden na je twintigste is iets voor keukenmeiden.’ Zij was zijn vrouw, daarover in ieder geval nooit enige twijfel. En ze heeft het allemaal met stijl en klasse doorstaan, gedragen door de wetenschap dat een Italiaanse man nu eenmaal een Italiaanse man is. ‘Gianni heeft de karakterologische defecten van de Italiaanse man, van mijn vader, van mijn broer Carlo. Maar hij heeft me ook geleerd van het leven te genieten.’

Haar vorm van genieten was beslist een andere dan die van haar playboy-echtgenoot, al heeft ze haar momenten echt wel gehad. Een foto op een zeiljacht met de Kennedy’s, waar Marella geanimeerd lacht naar John F., onder een bekommerde blik van l’Avvocato Agnelli, die immers als geen ander wist waar zulke lachen van vrouwen toe kunnen leiden. De schitterende entree op het Black & White Ball van Truman Capote in het Plaza van New York, 28 november 1966. Marella Agnelli draagt een lange tooi van witte veren en heeft een klein, wit maskertje op. Haar mannequinlichaam is gehuld in een soort Vestaalse Maagden-jurk. De elegante Gianni voert haar aan zijn arm, een prachtig paar. Ze had het gedaan voor Truman, die niet sliep als zij niet ook kwam naar zijn bal. Want vreemd genoeg bestond deze hechte vriendschap: de society-rat Truman Capote en de hyperdiscrete Marella Agnelli. Tot hij een paar jaar later zijn Answered Prayers aan haar liet lezen en ze besefte waar de vriendschap voor had gediend: ‘Truman was ik denk wel mijn beste vriend. Toen ik Answered Prayers las, zag ik dat hij al die tijd als een valk boven mijn hoofd had gehangen, klaar om te duiken op de prooi zodra ik bewoog.’

Ze heeft nooit meer iemand vertrouwd, behalve haar naasten, en zelfs daar heeft ze met zware teleurstellingen te maken gekregen. De dood van de enige zoon, Edoardo (46), die in 2000 van een viaduct bij Turijn de diepte in sprong, een ongelukkig mens, altijd op zoek naar hogere sferen, drugs, spirituele sessies in India, en uiteindelijk de sprong. De vete met de enige dochter, Margherita (64), over de erfenisbepalingen die l’Avvocato in 2003 had nagelaten. Niet dat Margherita, ‘de broedkip’ zoals Agnelli zijn dochter spottend noemde vanwege de acht kinderen die ze had gebaard, iets hoefde te vrezen voor haar toekomst. Maar het zinde haar niet dat haar oudste zoon, John Elkann, was aangewezen als familiehoofd en opvolger in alle opzichten. Opvallend detail: John Elkann, de troonopvolger, lijkt exact op Marella. Net als de arme Edoardo.

De laatste decennia van haar leven heeft zij zich teruggetrokken in tuinieren en kunst verzamelen, wat met een kapitaal van rond de vijftien miljard euro beslist lukt. Maar ze had ook smaak en een goede neus. Zo is het dankzij Marella dat de Franse artieste Niki de Saint Phalle jarenlang aan haar waanzinnige beeldentuin de Tarotgarden mocht werken op het Toscaanse landgoed van haar geliefde broer, Carlo Caracciolo. Haar visie op het leven vervatte ze uiteindelijk in 2014 met het boek Ho coltivato il mio giardino, ‘Ik heb mijn tuin goed onderhouden’. Een boek over ‘tuinieren’ in de mooiste parken rond Turijn, nu allemaal in het bezit van de boze Margherita.