Marja Pruis leest…

…altijd meer dan ze kan of wil bespreken. Op de website van De Groene doet ze verslag van haar bevindingen en overwegingen bij de boeken die ze leest.

Medium schroder

Amity Gaige, Schroder. Agathon 2013

Waarom ik dit boek nu uit de stapel post pakte? Ik denk toch door de quotes op de cover van Jonathan Franzen en Jennifer Egan. Die zullen toch niet zomaar wat raaskallen? Franzen: ‘gewaagd concept’. Egan: ‘onconventioneel’ en ‘frisse, krachtige jonge stem in de Amerikaanse letteren’. En dan de uitgeversnaam: Agathon. Volgens mij gaf die vroeger de romans van Simone de Beauvoir uit. Ik dacht dat die uitgeverij allang ter ziele was. En inderdaad, in het begeleidend persbericht staat dat het ‘opnieuw’ een literair fonds zal worden, een imprint van Unieboek Spectrum. En nu het boek, Schroder getiteld. Het heeft de vorm van een nagelaten bekentenis, iemand die achteraf rekenschap aflegt van zijn daden. De verteller is een man die sinds zijn veertiende onder een valse identiteit leeft. Ik moest onmiddellijk denken aan Don Draper uit Mad Men, de redenen zijn ook wel enigszins vergelijkbaar. Ook de legitimatie voor zichzelf, het wennen aan de leugen, die alleen maar groter wordt naarmate hij een volwassen leven gaat leiden, een baan krijgt, een vrouw, een huis, en dan tenslotte ook nog een kind. Heel langzaam word je als lezer gewaar dat deze Eric Schroder, die zich jarenlang heeft voorgedaan als Eric Kennedy (ja, ook nog eens een naam die vele deuren opent, hoe vaag en ver de familiebanden ook zouden zijn), een getraumatiseerde figuur is, met eigenaardig gedrag, die zich zijns ondanks steeds meer vervreemdt van zijn vrouw. Als het van een scheiding komt en hij zijn dochter steeds minder vaak te zien krijgt, slaan bij hem in zekere zin de stoppen door. ‘Ik was de draaikolk vergeten die ontstaat als je van een kind houdt.’

Het sterke van deze roman is dat hij zogenaamd in stilte is geschreven. De verteller heeft besloten er het zwijgen toe te doen. Toen hij jonger was, was hij erg geïnteresseerd in zwijgen en stiltes, en hierover worden ook allerlei wetenswaardigheden opgedist, vaak in de voetnoten. De stilte as such wordt heel mooi beschreven, variërend van principiële stiltes tot pijnlijke stiltes, in het huwelijk bijvoorbeeld. Het is een in- en in-triest verhaal, terughoudend en suggestief opgeschreven en daarmee des te sterker voelbaar. Pijnlijker en naarder naarmate het leven van Schroder wordt afgepeld, tot aan zijn vlucht uit voormalig Oost-Berlijn, alleen met zijn vader, en hun emigratie naar Boston. Maar liefst zeven bladzijden lang wordt steeds één zin herhaald: ‘Ik ben ernstig tekortgeschoten.’ En het werkt. Franzen en Egan hebben in niets overdreven.