Marja Pruis leest…

…altijd meer dan ze kan of wil bespreken. Op de website van De Groene doet ze verslag van haar bevindingen en overwegingen bij de boeken die ze leest.

Medium salinger0011377884761

David Shields en Shane Salerno, Salinger. Simon & Schuster 2013

Wat een vondst, om bij de documentaire waar ‘de hele wereld’ op zit te wachten alvast de uitgeschreven banden te bundelen. Want dat is dit dikke boek over Salinger. Het is geen biografie, het is een geschreven documentaire, waarin jan & alleman over de geheimzinnige cultschrijver aan het woord komt. En dus lees je steeds korte stukjes citaat, uit de mond van jeugdvrienden, biografen, ex-geliefdes, nazaten, omstanders, gelovigen. Dit alles min of meer chronologisch en thematisch geordend, en gelardeerd met de meest waanzinnige foto’s. Nog nooit zoveel foto’s gezien van een man die zich niet wilde laten kennen, laat staan fotograferen. En wat was hij knap, om maar iets triviaals op te merken. Alhoewel, triviaal. Een van de redenen dat hij van jongs af aan zijn omgeving inpakte was toch zeker zijn meer dan bovengemiddeld aantrekkelijke voorkomen. En dan natuurlijk zijn talent voor het vertellen van verhalen, dat ook onmiddellijk werd opgemerkt door zijn eerste leraren.

De transformatie van de New Yorkse welltodo-jongeling Jerry Salinger tot het enigma J.D. Salinger, schepper van Holden Caulfield en de Glass-family, is in dit boek verleidelijk compleet te volgen. Het feit dat het geen biografie is, biedt alle ruimte om bij alle pogingen de schrijver te vangen - was het verraad van Oona O'Neill terwijl hij in WO II zijn dienstplicht vervulde de opmaat voor zijn latere fixaties? - er het jouwe van te denken.

Oorlog en religie vormen de verklarende kaders in dit boek dat zich laat lezen als een docusoap. Zoals de makers in hun introductie een beetje pathetisch stellen: WO II vernietigde de mens, maar creëerde de kunstenaar. Religie bood hem de troost die hij als mens nodig had, maar doodde zijn kunst.

Prettig genoeg is er niet gezocht naar zijn ultieme geheim, maar worden 'gewoon’ zijn sporen nagevolgd, wat spectaculair genoeg is. David Shields, schrijver van het bekende Reality Hunger (2010), vult de gaten met informatie en analyses. Tussendoor staan ook de transcripten van interviews met Salinger. Soms pijnlijk om te lezen, hoezeer hij getergd bezig moet zijn geweest zijn bewonderaars op afstand te houden. Mensen reisden van overal vandaan naar zijn woning, gooiden briefjes bij hem in de bus, hielden hem op straat staande. Ik ben geen hulpverlener, zei hij, ik ben een fictieschrijver. Het hielp niet echt.

Ik ben nog niet klaar met dit opslorpende boek, ben helemaal gevangen door de vorm die zoveel mogelijkheden blijkt te bieden. Wordt vervolgd.