Marja Pruis leest

…altijd meer dan ze kan of wil bespreken. Op de website van De Groene doet ze verslag van haar bevindingen en overwegingen bij de boeken die ze leest.

De Parelduiker, 2011 (jaargang 16), 3 / 4. Henk Romijn Meijer (1929-2008)

Medium parelduiker

Henk Romijn Meijer is het type schrijver dat in zijn tijd al een geheimtip was, met een schare vaste liefhebbers, maar dat nooit tot de bekendere regionen doordrong. Mannelijke, naar binnen gekeerde, droefgeestigheid à la Hotz, subtiliteit op de vierkante millimeter, die zich niet verdraagt met een heldenstatus of persoonlijkheidscultus. Maar hoor mij, ik heb nooit wat van Romijn Meijer gelezen, en van de verhalen van Hotz werd ik niet warm of koud. Toch heb ik dit speciale nummer van De Parelduiker meteen en zo'n beetje integraal gelezen, omdat er zulke mooie documenten in staan over zijn liefde met de Australische Elizabeth Mollison, oftewel Molly (‘Henk and I’), en over zijn gecompliceerde vriendschap met Voskuil (‘Een vechtvriendschap’ door Gerben Wynia). Al die lange tenen, die woede over ‘gebruikt’ te zijn in romans, de jaloezie en ergernis over en weer. De schrijvers zijn dood en de boeken worden niet meer gelezen. Maar omdat er zo veel uit brieven wordt geciteerd, kun je het toch weer allemaal navoelen.

Bas Heijne. Echt zien. Literatuur in het mediatijdperk (Athenaeum-Polak & Van Gennep)

Medium echt zien

Het knappe van Bas Heijne is dat zijn redeneertrant altijd zo goed na te volgen is, en dat hij je toch iets nieuws lijkt te vertellen. In ieder geval iets lijkt te verklaren van wat er nu aan de hand is met de roman. Is er iets aan de hand dan? Ja, er is altijd iets aan de hand. Een eeuw geleden dacht Couperus dat rond deze tijd de roman niet meer zou bestaan. Zover is her dus niet gekomen, maar, zoals Heijne hier signaleert, de meeste romans die nu worden uitgegeven kun je net zo goed dichtlaten. Het is dan alleen de vraag waaraan dat ligt: is Heijne fictiemoe, is zijn literaire belangstelling ergens blijven steken, of is het nu inderdaad shit wat de klok slaat? Ik ben van dezelfde generatie als Heijne, een beetje wantrouwig maar immer bereid tot introspectie. Misschien een beetje teveel zelfs, want merkte ook lichtelijk somber te worden van deze verhandeling die toch per se niét gemakkelijk cultuurpessimistisch wil zijn. Ik ben er zelf nog niet helemaal uit, kom er nog op papier op terug.

Jonathan Dee, The privileges (Constable & Robinson)

Medium the privileges jonathan dee

Ik weet niet of Bas Heijne deze vorig jaar verschenen roman heeft gelezen, maar dit is wel weer een voorbeeld van een roman waarin én iets heel nieuws gebeurt - en dat nieuwe is dan toch de schrijftechniek - én je iets gewaarwordt van het hier en nu (de morele dilemma’s van een investment banker bijvoorbeeld, de glijdende schaal van corruptie en hebzucht) dat je nooit uit de kranten of non-fictie zou kunnen halen. Het eerste hoofdstuk, waarin een bruiloft wordt neergezet, is een vrolijk stemmend, kaleidoscopisch staaltje van romanschrijfkunst dat ik nog nooit op die manier gelezen heb. Nu nog doorlezen.