Marja Pruis leest

..altijd meer dan ze kan of wil bespreken. Op de website van De Groene doet ze verslag van haar bevindingen en overwegingen bij de boeken die ze leest.

Medium relaas

F. Springer, Quissama. Een relaas. Querido, eerste druk 1985

Geënthousiasmeerd, en nieuwsgierig, geraakt door het stuk van Kees ‘t Hart deze week in De Groene over F. Springer, n.a.v. een postume uitgave, ben ik hem opnieuw gaan lezen. Te beginnen met Quissama, dat ik me herinner als 'zijn beste’. Heerlijk, ik geniet meteen weer van die melancholieke zakelijke stijl die voortdurend onder spanning lijkt te staan van ingehouden emotie. Het stuk van Kees ‘t Hart kan ik overigens bijna niet zien als een rehabilitatie van Springers plaats in de literaire orde, want ik herinner me ook dat hem lezen een 'guilty pleasure’ was, meer iets voor de oudere mannelijke collega’s die ik destijds had. Maar, voordeel van de ordelijk lezende geest die ik ooit was, ik kan gewoon opzoeken wat ik er toen van vond, want ik hield leesdagboekjes bij. En ja hoor, daar staat het.

19 februari 1989

Kan het niet laten weer eentje van Springer tussendoor te lezen. Quissama. Was weer heel goed. Al vind ik Bougainville nog steeds het beste, maar ik weet niet of dat komt omdat de stijl toen nog verraste. Het is namelijk wel allemaal variatie op een thema. Dit keer speelt het verglijden van de tijd en de onmogelijke liefde zich af in Luanda, Angola. Net nadat de Portugezen het hebben verlaten, kan door ondernemingen hier een nieuw handelsgebied aangeboord worden. Een van de oudgedienden moet er heen en raakt in de ban van King Velderman, een avonturier die hem successievelijk zijn levensverhaal vertelt en de geschiedenis van zijn grote liefde, Pauline. De verteller weet niet hoe het afloopt, al zijn er later aanwijzingen dat alles fantasie was. King laat zich vermorzelen door een groep olifanten in het wildpark Quissama. De verteller is weer zo'n man die gevangen zit in zijn eigen situatie, maar niet als King in staat is om anders te handelen dan af en toe dwars en leugenachtig tegen zijn bazen en zijn vrouw te zijn. Zonder King is zijn leven helemaal waardeloos geworden.

Vond het een beetje bloedeloos stukje - het guilty pleasure idee werd overigens wel bevestigd door dat ‘kon het niet laten’ en ‘tussendoor’ - maar zag toen ik het boekje weer weg wilde leggen en er nog even door heen bladerde - wat las ik belachelijk veel - dat ik zes dagen later er nog wat over noteerde:

25 februari 1989

Quissama eindigde er trouwens mee dat de verteller hartstochtelijk aan het schrijven sloeg, bezeten, bang dat het anders niet waar zou zijn of vergeten zou worden. Ik begin zelf ook dwangmatige trekken te vertonen. Moeten noteren wat ik gelezen heb, dan kan ik ‘t weer vergeten, maar ik doe ’t juist om ’t niet te vergeten. Neem nou ….

En dan volgt mijn leesverslag van De ondergang van de familie Boslowits van Reve, dat ik al bij het noteren vergeten was. Terwijl ik wist dat ik dat heel mooi hoorde te vinden. Dat weet ik dan nog weer wel heel goed.