Marja Pruis leest

..altijd meer dan ze kan of wil bespreken. Op de website van De Groene doet ze verslag van haar bevindingen en overwegingen bij de boeken die ze leest.

Afgelopen week werden er twee belangrijke literaire prijzen uitgereikt: de Libris Literatuurprijs aan A.F. Th. van der Heijden voor zijn roman Tonio, en de Opzij Literatuurprijs aan Hanna Bervoets voor haar roman Lieve Céline. De laatste ontvangt € 60.000,- minder, maar oké. Had ik niet in de jury gezeten van de Opzij-prijs, dan had ik Lieve Céline nooit gelezen. Over Tonio, en de delicate receptie daarvan, heb ik geschreven in de Groene. Geen boek dat ik met andere boeken mee zou laten dingen naar een literaire prijs. Ja, het is heel sterk geschreven, maar er zit ook iets aan waarmee ik moeite heb, en dat het wat mij betreft buiten competitie plaatst. Net zoals ik moeite heb met de geur van heilige gedienstigheid die rond deze bekroning om boek en auteur zijn gaan hangen.

Medium bervoets lieve celine250

Ik ben blij dat ik in de Opzij-jury zat, anders had ik een mooi boek gemist. Ik heb me afgevraagd waarom ik Bervoets’ tweede roman (haar eerste had ik overigens ook al niet gelezen) over het hoofd had gezien, en ik denk dat het te maken had met drie dingen:

  • de columns van Hanna Bervoets in VK Magazine, die meestal niet aan mij besteed zijn; ik vind ze niet slecht, ik erger me er niet aan, maar ze gaan langs me heen over het algemeen, ik schaar ze onder de noemer ‘niet voor mij’

  • de titel van de roman, en de wetenschap wie met Céline bedoeld wordt (Céline Dion, een zangeres die ik schaar onder de noemer ‘niet voor mij’, zij het wel in combinatie met ergernis, zo niet afkeer)

  • de cover van de roman: ‘show'belettering in combinatie met de foto van een dik meisje; eerder een campnovel dan een literaire roman, dacht ik

Des te groter de verrassing dat Lieve Céline een van de beste boeken bleek die ik het afgelopen jaar las, en de beste dus van een Nederlandse schrijfster. Bervoets opent een wereld die bijna nooit het toneel is in een literaire roman en toont zich hierin een buitengewoon empathisch observator. Het is zo slim geschreven, in een mengvorm van brief en verhaal; de stijl is bedrieglijk simpel, hoe groter het drama hoe terughoudender de woorden. Lieve Céline is spannend, grappig, ontroerend, verrassend… Waarom figureerde deze roman kortom niet op alle literaire long- en shortlists?

Een paar weken terug stelde ik deze vraag in een gezelschap van professionele lezers. 'Getver,’ sprak er een, ‘met dat achterlijke meisje, daar kon ik me echt niet in verplaatsen.’ De beide anderen hadden het sowieso ongeopend gelaten. Het laatste kan ik ze niet echt kwalijk nemen, het was mij dus ook bijna gebeurd. Betekent dat dat Bervoets haar roman op een andere manier had moeten presenteren? Nee. Ik zie met terugwerkende kracht dat alles aan dit boek klopt, inclusief hoe het eruit ziet. Het gevaar is alleen dat het over het hoofd gezien wordt, zeker door mannelijke jury’s. Gelukkig dan maar dat er een Opzij Literatuurprijs bestaat, die er hopelijk toe bijdraagt dat de volgende roman van Hanna Bervoets ook door de mannenjury’s ter hand zal worden genomen. Gruwelijk, wat een stichtelijke slotsom.