Lector filosofie en beroepspraktijk, Haagse Hogeschool

Marli Huijer

Wat is de meest dringende maatschappelijke kwestie van dit moment?

Burgers zijn massaal hun interesse in de toekomst aan het verliezen. Hun focus komt steeds meer op het heden te liggen. Ze willen het op dit moment goed hebben, niet later. Alles uit het ‘nu’ halen, zo vat socioloog Zygmunt Bauman deze houding samen. Het deert hen niet dat het leuke leven van 'nu’ in de toekomst tot problemen kan leiden. Het gaat erom nu een leuk leven te hebben, met leuk werk, een leuk huis, leuke kinderen en leuke hobby’s. Dat alles is belangrijker dan je bezighouden met de toekomst. In het onlangs verschenen boek Komt tijd, komt raad van het Sociaal Cultureel Planbureau wordt deze focus op het heden als reden voor de kloof tussen burger en politiek genoemd. De burger laat zich niet door de politiek vertellen dat hij voor een betere toekomst, met minder CO2-uitstoot, pensioen voor iedereen, genoeg handen aan het bed, minder vetzucht en minder depressie, nu ietsje minder leuk zou moet leven. Pluk de dag, roept de burger, terwijl hij met 130 kilometer over de snelweg rijdt, naar verre landen vliegt, zijn buik rond eet en protesteert tegen een hogere pensioenleeftijd.

Wat is het meest onderschatte probleem in Nederland?

Overheid, werkgevers en burgers onderschatten de nadelige effecten van flexibele werk- en schooltijden. Flexibilisering zou een belangrijk middel zijn om mensen meer aan het werk te krijgen. Vooral werkende vrouwen zouden baat hebben bij flexibele tijden, werk en zorg zouden beter te combineren zijn. Vaste werktijden, vaste schooltijden en vaste winkelsluitingstijden maken daarom plaats voor een tijdsordening waarin elk individu zelf kan beslissen hoe hij of zij werk en privé in tijd inricht.

Het belang van gezamenlijke ritmes wordt daarmee onderschat. Elk individu moet voortaan zelf bepalen wanneer hij of zij iets doet. Gevolg is dat over elke ontmoeting moet worden overlegd, dat de grens tussen werken en niet-werken vervaagt, dat het moeilijker wordt om 'nee’ te zeggen tegen een extra klus en dat rust een schaars goed wordt. Ernstiger is nog dat tijd op den duur haar betekenis verliest, omdat vaste markeringspunten als de avondmaaltijd, de nacht of het weekend wegvallen. Alles kan op elk moment worden gedaan. Voor de cohesie in een samenleving is dat desastreus.

Wat is het meest overschatte probleem in Nederland?

Het belang van individuele vrijheid wordt schromelijk overschat. Zeker als het over het indelen van tijd gaat. De meeste mensen willen 'in vrijheid’ datgene doen wat iedereen doet: tussen 9 en 18 uur werken en tussen circa 23 en 7 uur slapen. Kiezen voor de kudde, noemen Jan Willem Duyvendak en Menno Hurenkamp dat. Wij mensen zijn gewoontedieren. We slapen liefst ’s nachts en werken overdag. En het is wel zo prettig als we weten waar we aan toe zijn, zoals hoe laat en wanneer wat gebeurt. Proeven van de NS om treinen elke tien minuten te laten rijden, zodat reizigers vrij zijn om in te stappen wanneer ze zin hebben, zijn gedoemd te mislukken. Op zoveel vrijheid zit niemand te wachten.


Bekijk ook de website van Marli Huijer