Marokko loopt over van de licht ontvlambare vastenden

Rabat – ‘Eet, ga toch eten man!’ Het straatje waar ik woon is eigenlijk te smal om aan beide kanten te parkeren, maar dat gebeurt wel, wat tot veel ergernissen leidt bij buurtbewoners en passerende chauffeurs. Vandaag heeft een vrachtauto zich klemgereden.

Bij dit soort akkefietjes, waar iedereen zich mee bemoeit, hoor ik meestal al gauw een hartgrondig ‘Sodeflikker op!’ door de straat schallen. Nu de heilige maand ramadan is begonnen, worden mensen geacht zichzelf beter te beheersen. Maar juist als je ineens geen koffie meer mag drinken en niet meer mag roken, wordt dat erg moeilijk. Chauffeurs met ontwenningsverschijnselen gaan nog sneller uit hun dak dan anders. Het commentaar van omstanders is duidelijk: ‘Eet toch’ of ‘Rook, steek lekker een sigaret op, jongen’.

Het verschijnsel van licht ontvlambare vastenden is in Marokko zo algemeen verbreid dat het zelfs een aparte benaming heeft: tramdina. Iemand die door het vasten extreem prikkelbaar is, is mramdi, ‘door de ramadan getroffen’. De woede op Marokko’s wegen neemt tijdens ramadan ongelooflijke vormen aan. Een vriend vertelde me dat hij nu de ramadan is begonnen een stok in zijn auto heeft gelegd om zich mee te kunnen verdedigen, als er iets misgaat.

In beginsel gaat de vastenmaand niet alleen over solidariteit met de armen en de reiniging van het lichaam, maar ook over de purificatie van de ziel. Vooral aan het begin van de ramadan is dat spirituele aspect – in ieder geval onder de door honger, nicotine- en alcoholgebrek getergde Marokkanen, echter ver te zoeken.