Menno Hurenkamp

MARX LEEFT!

Maar hij zou dood neervallen bij het zien van Probleemwijken van SBS6. Journalisten die van het gegrom van het grauw geen maatschappijkritiek maken, maar de dronken oprispingen van achterbuurtbewoners op televisie presenteren als mening. Marx zou de schuld allicht aan het monopoliekapitaal geven. Totdat hij zou zien dat ook zijn voorhoede hier meer emoties dan onderbouwde meningen heeft: dat ook journalisten en politici liever in talkshows praten over gevoelens dan voor te gaan in welke ideologische strijd dan ook. En dat dus boosheid over het misbruik van zielige mensen in Probleemwijken nogal hypocriet is.

Om de proletarisering van de voorhoede op de agenda te zetten is het marxismefestival in Amsterdam deze week precies op tijd. Een citaat uit de aankondiging: «Karl Marx leeft weer. In elke grote boekhandel vind je wel iets van de oude revolutionair. Maar hoe zit het met Lenin? Heeft hij iets te zeggen waar activisten van vandaag iets aan zouden kunnen hebben?» Ook een interessante vraag. Zei Lenin niet iets over hoe je tien miljoen boeren doodhongert voor de goede zaak? Wanneer het toch over grotemannengeschiedenissen gaat, wat zouden activisten van vandaag van – zeg – Pinochet kunnen leren? Bij zoveel democratische ambitie kan het niet anders of ook Gretta Duisenberg, groot vaandeldrager van het wereldrevolutionaire gebeuren, wordt speciaal weer opgewarmd voor het partijtje.

Als je op de website van het marxisme festival een van de namen van de deelnemers aanklikt, kun je zien hoeveel mensen er op die website zijn komen kijken. Veertig per dag, waarvan je ook kunt zien dat ze allemaal een Windows-computer op hun bureau hebben staan. Geen van deze anti-imperialisten neemt de moeite om een van de alternatieve systemen (Macintosh, Linux) te gebruiken. De moderne activist in Nederland is een dankbaar afnemer van grootmonopolist Bill Gates. Bovendien kun je zien dat alle geïnteresseerden uit dezelfde hoek komen: het zijn allemaal «Internationaal Socialisten» – jongelui die graag een steentje mogen gooien bij internationale politieke vergaderingen.

Wat zou «de oude revolutionair» er zelf van denken dat zo’n club zijn gedachtegoed in leven houdt op een festival met debat, zang en dans? Karl Marx en Friedrich Engels spreken in het Kommunistisch Manifest (in de vertaling van Herman Gorter) denigrerend over «bourgeoissocialisten». Dat zijn «staathuishoudkundigen, filantropen, weldoeners, verbeteraars van de toestand van de arbeidende klasse, organisators van de weldadigheid, dierenbeschermers, stichters van matigheidsverenigingen, hervormers van de bonts geschakeerde soorten». Daar zullen de moderne aanhangers van de levende Marx toch niet bij willen horen? Echte volgelingen daarentegen «verklaren openlijk dat hun doel slechts bereikt kan worden door de gewelddadige omverwerping van iedere tot nu toe heersende maatschappelijke orde». Dat klinkt beter, zoals Lenin ook al had geconstateerd. Vandaar de combinatie van activisme en festival in Amsterdam. Gezellig, maar niet te bourgeois. Gordijn op, decor: de Goelag. Werkkampje hier, schijnprocesje daar, en juichende Internationale Socialisten in de zaal.

Het is makkelijk om grapjes te maken over doordravende idealisten. Zou het niet beter zijn hun terechte kritiek op onrechtvaardig heden in de wereld serieus te nemen? Ach. Als je boos bent over de dictatuur van de markt is het dom om zelf met alternatieve dictators aan te komen zetten. Op de posters van Marxisme leeft staan geen Oost-Europeanen. Die hebben blijkbaar wat anders aan hun hoofd dan de lof van de onderdrukking te zingen.