Maurice de hondt

Hij stijgt steeds hoger op de lijst van Bekende Nederlanders: Maurice de Hond. Trendwatcher, toekomstvoorspeller, congresspreker, ‘consultant op het gebied van informatie, analyse en marketing’. En paniekzaaier.
HIJ WEET WAT goed is voor het land. Hij weet wat goed is voor kinderen. Hij weet wat goed is voor bedrijven. Hij weet hoe de wereld er over twintig jaar uitziet. Hij weet dat de miljarden voor de Betuwelijn weggegooid geld zijn. Hij weet wat de mensen denken, welke lijsttrekkers ze aardig vinden en op welke partij ze gaan stemmen. Hij weet dat de wereld door de glasvezelkabel nooit meer hetzelfde wordt. Hij weet dat Nederlanders te weinig van computers weten. En hij weet als geen ander hoe groot de schade van de computerangst voor de BV Nederland is.

Wie is deze miraculeuze ‘hij’? Een vernuftig camerasysteem dat bij iedereen naar binnen kan kijken? Een briljante trendwatcher die alle modes, grillen en luimen van Jan Modaal kan voorspellen? Of een opgeblazen betweter die zijn stokpaardjes zo hardnekkig berijdt dat ze van vermoeidheid door hun knieen zakken?
Alle drie de antwoorden zijn goed, want van toepassing op ’s lands hi-tech-gids in bange tijden: Maurice de Hond. Als directeur van marktonderzoekbureau Inter/ View belde De Hond iedereen uit bed om de psychologische landkaart van Nederland in te kleuren. Als de whizzkid van Vendex Software Development BV en uitgeverij Wegener introduceerde hij vele nieuwe infokanalen en computersystemen. En als goeroe van het computertijdperk walste deze 'consultant op het gebied van informatie, analyse en marketing’ tientallen congressen en talkshows plat onder het formidabele gewicht van zijn gelijk.
En nu is er dan zijn eerste boek, Dankzij de snelheid van het licht, waarin De Hond al degenen die eerder niet wilden of konden luisteren mentaal tracht klaar te stomen voor de toekomst van bits, e-mail en homeshopping. Om de lezer niet meteen al af te schrikken met zijn bombastische stelligheden, zijn onwankelbare toekomstvisie, eindigt hij het voorwoord met: 'Probeert u zich los te maken van de mogelijkheden en beperkingen van vandaag, en stel u open voor wat er in de toekomst zal gebeuren.’ Aldus uw hersencellen nog even de indruk gevend dat hier een minzame docent aan het woord is, en niet de ayatollah van de digitale revolutie.
AL VANAF ZIJN eerste stappen in de grote wereld is Maurice de Hond, doctorandus in de sociale geografie, een parmantig en eigenwijs baasje. Niet voor niets duikt zijn naam eind jaren zeventig op in een kring waar parmantige en eigenwijze baasjes de boventoon voeren: Vara’s politieke radio-cafe In de Rooie Haan. In opdracht van dit programma peilt De Hond de stemming onder het kiezersvolk, wat erop neerkomt dat hij week na week de naschokken en -schokjes registreert die de laatste strubbelingen in politiek Den Haag veroorzaken.
Zijn naam stijgt op de Bekende-Nederlanderslijst als blijkt dat hij een razendsnelle, tweede carriere heeft: die van voetbalscheidsrechter. 'Vanaf de beginjaren van het profvoetbal heb ik bijna geen wedstrijd overgeslagen’, verklaart De Hond zijn bevoegdheid voor deze stiel. 'Bovendien heb ik gewoon mijn opvattingen, waarvan anderen best kennis mogen nemen.’ Helaas zullen deze opvattingen - met name die over zijn eigen kwaliteiten - zijn fluitersloopbaan in de kiem smoren, want op 29 augustus 1981 lezen we dat De Hond stopt als arbiter omdat hij 'zich niet kan verenigen met het beleid van de scheidsrechterscommissie’. Een mooie volzin, die verhult dat De Hond na een kritisch rapport over zijn functioneren tussen de krijtlijnen pisnijdig afhaakt.
Maar de wereld is dan nog lang niet van hem af. Naarmate de jaren tachtig vorderen wordt zijn naam synoniem voor de politieke thermometer. Parlementaire journalisten die het even niet meer weten, springen een gat in de lucht als ze de computeruitdraaien van De Hond in hun postvakjes tegenkomen. Met zijn opiniepeilingen in de hand achtervolgen ze menig politicus die van de prins geen kwaad weet, maar wiens optreden of maatregel 'volgens De Hond’ een dipje teweeg heeft gebracht in het vertrouwen van de kiezers. Omdat Nederland nog geen Amerika is (wat De Hond ten zeerste betreurt) reageren de politici steevast terughoudend op de De Honds statistische bevindingen, elke schijn van populisme van zich afwerpend.
Dit negeren van de peilingen maakt in De Hond een egalitair sentiment wakker dat hij als prominent PvdA-lid schaamteloos zal uitserveren, en dat sentiment luidt: wordt er wel naar het volk geluisterd? Waarmee hij natuurlijk bedoelt: wordt er wel naar mij geluisterd? Het moet dan ook met intens genoegen zijn als hij op 8 juni 1985 een kop in de Volkskrant weet te scoren met de opzienbarende waarschuwing: 'Stem Jan Modaal beslist volgende verkiezingen.’ Dit alles in het zekere besef dat hij Jan Modaal met zijn computermodellen in een ijzeren greep heeft en dat de politiek zich, naarmate verkiezingen naderen, steeds vaker op zijn stoep zal melden met de vraag: hoe staat mijn pet?
Het loopt uiteindelijk een beetje anders. Nadat 'rooie’ Maurice maandenlang heeft voorspeld dat de PvdA de verkiezingen zal gaan winnen, blijkt zomer '86 ineens dat het CDA, in casu Ruud Lubbers, de koning van Jan Modaal is. Hetgeen Liesbeth den Uyl na de verrassende verkiezinguitslag tot het grapje verleidt dat de mensen 'maar geen aandelen Maurice de Hond moeten kopen’. Doch grapjes en relativerende opmerkingen zijn aan het adres van deze humorloze procentenneuker niet besteed.
Daags na het echec van zijn peilingen trekt hij kilometers papier uit zijn computer, die moeten aantonen dat zijn miscalculatie hoogstens een klein smetje is op een stevige reputatie van accuraat voorspellen. 'Sinds 1976 zijn er in Nederland elf verkiezingen geweest, waarbij ik een dergelijke procedure heb gehanteerd. Vrijwel steeds viel per partij de uiteindelijke uitslag binnen de opgegeven marges, of lag de uitslag vlak in de buurt van een onder- of bovengrens’, schrijft hij op de opiniepagina van de Volkskrant. Opdat wij allen begrijpen dat het electoraat soms onbetrouwbaar is, niet de ijkingsmethode van drs. De Hond!
WAT IS ER ZO onuitstaanbaar aan deze man? Er is toch niets tegen een succesvolle ondernemer van linkse origine? Het is toch niet erg dat iemand zich zorgen maakt over de toekomst van Nederland? En heeft hij niet een punt als hij beweert dat veel Nederlanders, onder wie een boel captains of industry, doof zijn voor de nieuwe technologische ontwikkelingen?
Nee, daar is inderdaad allemaal niets tegen. Sterker nog: waar het gros der sociaal-democraten nostalgisch aan stamtafels hangt om uit te dokteren wat er in de kille jaren negentig nog te redden valt, doet Maurice tenminste wat echte sociaal-democraten behoren te doen: plannen maken om de wereld te verbeteren. Hulde dan ook voor zijn Digi-Deltaplan, waarmee hij de overleving van 'Nederland als entiteit’ tot ver in de eenentwintigste eeuw beoogt.
Nee, wat De Hond tot zo'n fundamentalistische doordrijver maakt, tot de ayatollah Khomeiny van de moderne technologie, is dat zijn boodschap altijd gepaard gaat met het zaaien van angst. Even fanatiek als de Iraanse leidsman hel en verdoemenis preekte voor wie Allah verwerpt, roept De Hond dat iedereen die 'nee’ zegt tegen de computer, of er gewoon niet naar taalt, op het gevaarlijke pad naar de ondergang is beland. Eert dit apparaat, predikt hij, anders zult u (individu, bedrijf, land) diep vallen!
Zijn zoontje heeft hij met rigoureuze maatregelen nog juist van de ondergang gered: 'Ik heb mijn zoon op zijn achtste verjaardag een MacIntosh-computer gegeven en inmiddels is hij op zijn achttiende toe aan zijn derde. Ik wil hem zo goed mogelijk voorbereiden op de toekomst en een computer is daarbij een belangrijk deel van zijn gereedschap. Als ik het alleen aan het onderwijs overlaat, staat hij in de eenentwintigste eeuw hulpeloos met slechts een pen in de hand, terwijl de rest van de wereld hem uitlacht.’
Precies. En de eerste die hem namens de rest van de wereld zal uitlachen, is Maurice de Hond zelf, koning van de Gemiddelde Opinie. Want wie als kluizenaar, stotteraar of dichter met kroontjespen buiten de marges van zijn waarschijnlijksheidsmodellen valt, telt bij deze grootgrutter in getallen letterlijk en figuurlijk niet mee.
Maurice de Honds missie is pas voltooid als alle mensen, groot en klein, zijn wat ze in zijn ogen moeten zijn: voorspelbaar.