May’s messiascomplex

Londen – Theresa May krijgt lof voor haar werklust en doorzettingsvermogen, maar deze kwaliteiten kunnen haar gebreken niet compenseren. De motie van wantrouwen tegen de Britse regering was een surreëel spektakel. Het is duidelijk dat niemand, zowel op het eiland als op het continent, fiducie heeft in de regering-May, maar de trouw aan de eigen stam en het besef dat het land er niet nog een crisis bij kan hebben zorgden ervoor dat de premier nog even kan doorbikkelen. Haar belofte te gaan luisteren naar politici van andere partijen wekte hoongelach. Had ze dat niet twee jaar geleden al moeten doen? En kan ze wel luisteren, want ze heeft wat de Engelsen noemen een tin ear. Ze is politiek hardhorend.

Het zes uur durende vertrouwensdebat was zonde van de tijd, kostbare tijd nu Brexit voor de kasteelpoorten staat, maar het gaf Kamerleden wel de gelegenheid om grieven te uiten. De Welshe socialiste en onderwijzeres Thelma Walker beweerde bijvoorbeeld dat May een goede dienaar van het rijk is en zich volop inzet. ‘Maar is de premier een diplomaat?’ vervolgde ze retorisch. ‘Toont ze warmte en empathie? Kan ze in ons belang met de andere 27 Europese landen onderhandelen?’ Meerdere Europese politici hebben gesproken over het sfinxachtige zwijgen van May.

Niemand weet of ze voor of tegen Brexit is. Bekend is wel dat ze de grenzen op een kier wil zetten, en Brexit biedt de kans om dit oude verlangen in praktijk te brengen. Op een mechanische wijze koerst ze op dit doel, dat de onderhandelingsruimte beperkt, af. The Guardian’s John Crace raakte een snaar toen hij May in de verkiezingscampagne van 2017 omdoopte tot ‘de Maybot’, wat ook de titel is van de bloemlezing van zijn parlementaire sketches. Ze handelt volgens een van tevoren vastgelegd script. Dat gold zelfs voor de genoemde luistersessie met Kamerleden.

Een kabinetscollega heeft haar een ‘bloody difficult woman’ genoemd, een benaming die ze als een geuzennaam opvat. De uitvoering van Brexit is het levensdoel geworden van een vrouw die niet alleen getrouwd is met haar Philip, maar ook met de Conservatieve Partij. Eenheid van de regeringspartij, een brede kerk, staat bij haar voorop, net zoals dat het geval was bij haar voorganger David Cameron. Met haar akkoord hoopt ze dat te bereiken en de manier waarop ze eraan vasthoudt is door de columniste Judith Woods omschreven als ‘een messiascomplex’. De Britten staan bekend om hun verbeeldingskracht, hun lichtvoetigheid en hun improvisatietalent, talenten die bij Brexit meer dan ooit van pas komen, maar die ontbreken in 10 Downing Street.